Tarihin inantlmaz boyutlardaki zenginliğini ve çeşitliliğini algılamak güçtür. Bu güçlüğün temel nedenlerinden biri, tarih denilince aklımıza gelen kavramların uluslararası ilişkiler, savaşlar, barışlar olmasıdır. Çünkü tarihçiler, çoğunca bu konulan işledikleri gibi, tarih öğretiminde de daha ilkokul sıralarından başlanarak gelişim çağındaki kuşaklara savaş ve barış ekseninde konular gösterilmektedir. Durum bu olunca tarih olgusunun belleklerimizdeki izleri de çoğunca savaş manzaralarıdır. Oysa artık tarih ve tarihçilik eskiden üzerinde hiç durulmayan alanlarda daha saygın ve geçerli konumdadır: Halkın gündelik yaşantısı, cemaatler, toplumsal ilişkiler, çarşı pazar yaşantıları ve fiyatlar, hukuk ve insan haklan, iç güvenlik, evler ve ev hayatı, yolculuklar, töreler, giyim kuşam... Kısacası tarihin merceğinden uzakta kalma olanağı, geçmişin hiçbir sahnesi ve ayrıntısı için artık söz konusu değildir. Giderek tarih bahçelerinde akla hayale gelmedik renkler açmakta; klasik tarih anlayışının ürünleri olan soğuk yüzlü kitaplar, içerdikleri kavga, savaş ve düşmanlıklarla birlikte ilgiden yoksun kalmaktadır. İlköğretim ve ortaöğretim çağlarındaki çocuklarımıza ve gençlerimize hala ve inatla Milattan önceki Kadeş Savaşı'ndan başlayıp II. Dünya savaşma değin, algılayamayacakları kadar uzun bir zaman boyutunu, çoğu noktasında "bizler - onlar", "dost-düşman" vurgulamalarını da ihmal etmeksizin bir savaşlar zinciri olarak sunmamız, klasik tarih anlayışının kördüğümüdür. Osmanlı tarihi yazıcılığı ve bu imparatorluğa ilişkin ders konularının ağırlığı da yazık ki bu yöndedir…

---