Her zaman ve mekânda insan yaşamı hareketle özdeşleşmiştir. Hayatın devamı için gerekli olan temel ihtiyaçlardan lüks tüketim maddelerine kadar farklı yerlerde üretilen her şeyin son noktada tüketiciye ulaştırılması işini hamallar üstlenmiştir. Bu yüzden onları gerçekten dünyanın yükünü sırtlarında taşıyan insanlar olarak nitelemek pek uygundur. Günümüzde hamallara olan ihtiyaç tarihi dönemlerde olduğu gibi genel bir zorunluluk arz etmese de hala çok kuvvetlidir. Hamalları Osmanlı toplumunda hem en kalabalık esnaf gruplarının başında gelmeleri hem de yaptıkları işin niteliği ile şehrin sosyal hareketliliğinin başrollerini üstlenmeleri açılarından tarihi dönemlerden itibaren bir sosyal grup olarak incelemenin insani yaşanılmış olayları, yani tarihi anlama ve yorumlama çabasına katkıda bulunacağı düşünülmüştür. Kurum çalışmalarında dönem sınırlamasına girilmemesi konunun bütünlüğü açısından önem arz etmekle birlikte özellikle Osmanlı tarihinin 19. yüzyılındaki sosyal değişme dikkate alınıp, bu dönemin münferiden bir çalışma konusu yapılabilecek kadar zengin ve bir o kadar da karmaşık bilgiler içeren malzemesi toplanıp derlendiğinde konunun 19. yüzyıldan günümüze kadar daha farklı bir tarih metodu ile ve bir başka eserde çalışılmasının faydalı olacağı kanaati hâsıl olmuştur. Bununla birlikte kurumsal yapıdaki bütünlüğü bozmamak maksadıyla teferruata girilmeden son dönemlere kadar gelişmeler ana hatlarıyla verilmiştir. İnsanlık tarihinin ne ifade ettiğinin anlaşılması hatta genellemeler yapılabilmesi tarihi yapan insanların ve oluşturdukları kurumların anlaşılmasını zorunlu kılmaktadır. Tarihi sürecin ve bu sürecin birer parçası olan kurumların daha anlaşılabilir olması için Osmanlı dönemi tarih araştırmalarında esnaf gruplarıyla alakalı pek çok değerli çalışmalar bulunmakla birlikte hassaten hamal esnaf grubunu ele alan bir çalışmanın bulunmayışı bu araştırmaya yol açmıştır. Elbette sonraki çalışmalarla tarihi anlama çabalarımız devam edecektir.

---