Okuyucu için gazete, kağıda basılmış olan bilgilerden ibarettir. Ancak basın dendiğinde bunu hazırlayan ve mesleğin bambaşka alanlara yansımasına yol açan çalışmaları da göze almak gerekir. Günümüzde etkileri daha da artmış olan bu alanların, Osmanlı'daki evrimlerini belirlemek için:
Matbaanın bizdeki kuruluş ve gelişmesinde, haberleşmenin ajans kuruluşuna geçişinde, fotoğraf ve baskısının ilerlemesinde, reklamcılık mesleğinin oluşumunda, halka ulaşmak için dağıtım mekanizmasının işleyişinde, yazar ile muhabir denilen haber toplayıcının yaşam koşullarında, örnek edindiğimiz Batı Dünyası ile olan farklılığımız ve sonuçları saptamak için özellikle inceleme yaptık.
Bu sayede, genel kültür düzeyimizin belirlenmesi hususundaki çok önemli bir etkiyi de sunmak imkanını bulduk. Batı Dünyasında Rönesans, Reform ve Aydınlanma aşamalarına matbaanın önce kitap kültürü oluşturmasıyla varıldığı, gazeteyle alınan bilgilerin ise kısa vadeli bilgiler aktardığı bilinir. Bizde ise, kültür oluşturmayı gazete yayınları üstlenecek kitap arka planda kalacaktır. Böylece Cumhuriyet dönemini araştıracaklara karşılaştırma ve bu dengeyi ne derece değiştirmiş olabildiğimizi saptamada temel bilgiler sağlamış oluyoruz. Bu eserimin yayınlanmasını sağladığı için İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanlığına içten teşekkürlerimi sunuyorum.

---