Vakıf yoluyla kurulan kütüphaneler, 17. Yüzyılın ikinci yarısına değin çoğunlukla ait oldukları binanın bir odasında, köşesinde veya dolap içerisinde kurulmuştur. Söz konusu devirde Köprülü Mehmed Paşa Kütüphanesinin kurulması ile bu yapılar, müstakil yapılar şeklinde ortaya çıkmıştır. Müstakil kütüphanelerin ilk örneği olan Köprülü Mehmed Paşa Kütüphanesi 17. Yüzyıl sonuna kadar bu şekilde inşa edilmiş tek kütüphane olma özelliğini korumuştur.
“Osmanlı Devri Müstakil İstanbul Kütüphaneleri” adlı bu çalışmada, İstanbul şehrinin kültürel hayatında önemli bir yeri bulunan tüm mevcut müstakil kütüphaneler ele alınmıştır. Lâkin, 1744 yılında Şerif Halil Paşa tarafından Cerrahpaşa Külliyesi’ne eklenen ahşap “Şerif Halil Paşa Kütüphanesi” günümüze özgün haliyle ulaşmadığı için çalışma kapsamına alınmamıştır.
Birinci bölümde kütüphanenin tanımı, tarihçesi, İslamiyet’te kütüphane geleneği, Osmanlı öncesi Anadolu kütüphaneleri, İstanbul kütüphaneleri ve burada görev alan kişiler kısaca anlatılmıştır.
İkinci bölümde İstanbul'da yer alan Osmanlı Devri Müstakil İstanbul Kütüphaneleri bulundukları semtler, ait oldukları külliyenin diğer birimleri, inşa tarihleri, banilerinin kimliği, kitapların bulunduğu koleksiyonlar, mimarları, plan özellikleri, mimari detayları ve geçirdiği onarımlarla ortaya konulmuştur.
Çalışmanın, Değerlendirme ve Karşılaştırma adlı üçüncü bölümünde ise kütüphanelerin idari yönü, İstanbul'da yer aldığı bölgeler rakamlarla verilmiş, ayrıca baniler mensup oldukları zümreler bağlamında istatiksel bir biçimde ele alınmıştır. Daha sonra kütüphaneler; plan, örtü sistemi, malzeme vs. özellikler dikkate alınarak kendi içerisinde bir karşılaştırmaya tabi tutulmuştur.

---