2000'li yıllar kalkınma çabası içinde olan pek çok ülke için bunalım yılları olarak devam etmektedir. Dünya gündeminde hiç eksik olmayan bir konu azgelişmiş ülkelerin dış borç krizleridir. Net sermaye ihraç etme konumuna gelen borçlu ülkelerin borç çıkmazından kurtulmaları yakın bir gelecekte mümkün görünmemektedir. Dünya borçlu ülkeler sıralamasında önemli, bir yeri işgal eden ülkemiz, hiçbir ülkenin sahip olmadığı acı bir borç deneyimine sahiptir. Ulaştığımız son durum, Cumhuriyet öncesi dönemin acı tecrübelerinden ders alınmadığını bize göstermektedir. Gerçekten Cumhuriyet öncesinde 1854 yılında başlayan borçlanma zinciri 1954 yılında 100 yıllık acı bir tecrübeyle kırılabilmiştir. Ancak 1950'li yıllarda başlayan yeni borçlanma zinciri 50 yılı aşan bir maziyle kalınlaşarak devam etmektedir. Çalışma konusu olarak Osmanlı Devletinin dış borçlanmasını seçmemin nedeni geçmişten ders alınıp alınmadığını ve Osmanlı Devletinin hangi şartlarda borçlandığını ve alacaklılarla ilişkilerinin iktisadi, siyasi ve sosyal boyutlarını bir bütün halinde belirlemektir Osmanlı devletinin ilk dış borçlanması, 1854'de Kırım Savaşının finansmanı nedeniyle olmuştur. Kuruluşundan 1854 yılına kadar beş asırlık uzun bir dönemde hiç dış borç almamış, ancak dış borçlanma arayışına 1783'den itibaren girmiştir. Çalışmamızı sağlam bir temele oturtmak için, Osmanlı Devletinin gerileme dönemlerindeki iktisadi ve mali yapısındaki zayıflamayı savaşlar ve siyasi gelişmeleri de dikkate alarak belirlemeye çalıştık. Gerileme döneminin hızlanmasında etkili olan 1898 ve diğer ticaret sözleşmelerinin iktisadi ve mali yapı üzerindeki etkilerini siyasal gelişmelerle bağlantılı olarak belirledik. Çalışmamızın devamında ilk borç anlaşmasının yapıldığı 1854 yılını takip eden diğer borçlanmaları mali iflas eşiğine kadar ekonomik, siyasi ve sosyal boyutlarıyla belirlemeye çalıştık. Dönem içindeki (1854-1865) dış borçlarla yakından ilişkili olduğu kâğıt para uygulaması ve iç borçlanma ile birlikte değerlemeye tabi tutuldu. Kriz içine girilme eğilimi güçlendiğinde uygulanan mali ıslahat programlarında, Kamu Maliyesi alanında uygulamaya konulan tedbirlerde belirlendi...

---