19. yüzyılda gerçekleştirilen Osmanlı idari reformlarıyla ilgili yapılmış olan araştırmalar öncesiyle kıyaslandığında sayı ve keyfiyet itibarıyla gayet cılız kalır. Bunun muhtemel nedenlerinden birisi idari tarih araştırmalarının zorluğu, bir diğeri de bu alanın zaman zaman değişen tarih modalarından biri haline gelememiş olmasıdır. Oysa idari yapıyı ve yönetim zihniyetinin arka planını tespit etmeksizin yenilikleri anlamak çok da mümkün değildir. Çünkü yapılan diğer reformlar büyük ölçüde söz konusu zihniyetin uzantısından ibarettir. Öte yandan tarihin en önemli kaynağını oluşturan belgeleri üreten de neticede dönemin bürokratlarının şekillendirdiği kurumlardır. Geç dönem Osmanlı idari reformları hakkındaki araştırmaların azlığına rağmen, son dönemlerde konuya ilginin nispeten arttığı ve akademik çalışmalar yapıldığı ve yapılmakta olduğu ifade edilebilir. Ancak varılan nokta halen yetersiz olduğu gibi, ortaya konulan çalışmalar da burada ayrıntılarına girilemeyecek olan bazı sorunları barındırmaktadır. Bu kitap, doktora tezi olarak hazırladığım Tanzimat Dönemi Osmanlı Merkez Teşkilatında Reform (İstanbul 1993) isimli kitaptan sonra, Osmanlı idari tarihiyle ilgili olarak yaptığım araştırmaların bir ürünü olarak ortaya çıktı. Kitapta 19. yüzyıl Osmanlı bürokratik reformlarıyla ilgili olan ve konu bütünlüğü oluşturan makaleler bir araya getirildi. Esasen makaleler vaktiyle kaleme alınırken bir bütünün parçaları olarak tasarlanmıştı. Zaten kitap okunduğunda da parçaların birbirlerini bütünlediği ve desteklediği, diğer bir ifadeyle, birbirinin açılımı olduğu görülecektir. Yazıların önemli bir kısmı daha önce değişik dergiler ve sempozyum bildirileri arasında yayımlanmıştı. Ancak "Osmanlı'da idari Sorumluluğun Paylaşım ve Meşruiyet Zemini Olarak Meclis-i Meşveret" başlıklı makale ilk defa burada yayımlanıyor. Yazıldıkları dönemde her biri bir bütün olarak düşünülen makale metinleri bir kitap çerçevesinde bir araya getirilince yer yer kaçınılmaz olarak bazı tekrarlar ortaya çıktı. Bu nedenle, tekrarlar konu bütünlüğünü bozmayacak şekilde mümkün mertebe azaltıldı; ayrıca ifade ve üsluba da bazı müdahalelerde bulunularak metinde birlik ve bütünlük oluşturulmaya gayret edildi...

---