2002 Yılının son aylarında TİKA tarafından Kırım Türkoloji Projesi kapsamında görevlendirildiğimde yaptığım ilk işlerden birisi daha önce buraya giden akademisyenlerle konuşup coğrafya-toplum ve yapılabilecek alan çalışmaları hakkında bilgi almak olmuştu. Özkul Çobanoğlu'nun Kırım Türk toplulukları ve özellikle Donetsk Urumları hakkında verdiği bilgiler dikkatimizi çekmişti. Yine Çobanoğlu, eğer ilgilenirsem, orada hem Urum ileri gelenlerini ve hem de coğrafyayı iyi bilen, aynı zamanda tercümanlığımı da yapacak olan bir Kırım Tatar Türkü Server Kömürcü adlı bir şoförünü tavsiye etmişti. Kırım'a gelir gelmez yaptığım ilk işlerden birisi de Donetsk coğrafyasını bilen bu kişiyi bulmak oldu. Kışın soğuğuna aldırmadan ilk fırsatta bölgeye gittik. Duyduklarımdan ziyade gördüklerim beni şaşırtmıştı!.. İlk seferimizden sonra bulabildiğimiz en küçük zaman diliminde dahi bölgeye gidip derleme, araştırma ve incelemelerde bulunuyorduk. Bu sıralarda, Urumlar üzerine çalışan Aleksandr Garkavets ve İrina Panomerava ile de tanıştık. Onların da yardımıyla gerekli kaynakları temin etmeye başladık. Urumlar arasında pek çok dost edindik. Pek çok güzel anılarımız oldu. Urum ileri gelenlerinden Valery Kör (Kior)'ü Türkiye'ye davet ettik ve Türk Ortodoks Patrikliğinden Sevgi Erenerol Hanım ile tanıştırdık. Bu arada Doğu Karadeniz Bölgesini de kendisine göstermiş bulunduk. Urumlar üzerine Gazi Üniversitesinin hazırlamış olduğu projeye, uzman ve rehber olarak dahil edildik. Çalışmamızın ağırlığını Kırım'dan 1778 yıllarında çıkarılan Hıristiyanlardan Urumlar üzerine kurduk. Ancak ana dilleri Türkçe olan ve kendilerine Urum denilen başka toplulukların da olduğunu gördük ki bunlar da Gürcistan ve Kazakistan'da yaşamaktaydılar. Çalışmamız, Giriş, Urum Folkloru, Ekler (Belgeler), Fotoğraflar ve orijinal belgelerden oluşmaktadır.

---