Bugün Birleşmiş Milletler'de 189 devlet bulunduğu halde, Dünya'da 189 millet, daha doğrusu milliyet yoktur: Geni§ bir coğrafyaya yayılmış olan Türk soylu halkların bir kısmı bağımsız cumhuriyetlerini kurmuşlar, bir kısmı özerk bölge statüsü kazanmışlar, bir kısmı da özel statü kazanabilmek için çalışmaktadırlar. 19. yy.'ın son çeyreğinde fiilen, 20. yy.'ın ilk çeyreğinde ise resmen kendini tasfiye durumuna düşmüş olan Osmanlı Devleti'nin Türk unsuruna dayandığı muhakkaktır. Ancak bu gerçeği zaman zaman unutmuş olmaları, hem üst yönetimi, hem de diğer yönetim kadrosunu, günün birinde bir milli mücadele ile karşı karşıya bıraktı. Anadolu'daki "Millî Mücadelelinin §ekli ve süreçleri üzerinde birçok araştırma yapılması gerekir: Avrupa'daki bütün devletlerin el ele vererek, Yunanlıları da kışkırtıp önlerine sürerek bir işgal kervanı halinde kapımızı çaldığı, otuz aya yakın işgal acılarıyla dolduğumuz biliniyor. Hürriyetin esaretten, cesaretin korkaklıktan, vatanın candan daha tatlı, daha değerli ve daha yüce olduğuna inananları harekete geçiren, onların başına geçerek Kuvvayı Milliye'yi "Milli Mücadele" hareketi haline dönüştüren Gazi Mustafa Kemal Paşa'dır. Gazi Paşa'nın, milletin gururunu, haysiyetini rencide eden durumlar karşısında Türklüğe ait bilincin çekilmiş kılıcı olarak öne geçip bize hürriyeti ve istiklali yeniden tattırması yüce bir kahramanlıktır. Bir milletin hürriyetini ve bağımsızlığını sağlayıp devlet kurması çok görülmüştür; o devlete verdiği düzen, o devletin dayandığı temeller ve o devletin milleti için biçtiği gelecek, devletin bir "özel yapılı oluşunun göstergelerindendir; ancak, bu göstergeleri soyut olmaktan çıkarıp, zaman ve mekân içinde görüntülenen bir dünya haline dönüştürmek çok güçtür...

---