İstanbul-New York benzerliklerinin tarih boyu karşılaştırılması yıllardır kafamda yaşayan bir konuydu. Bu fikrin ilk defa kâğıda dökülmesi 1992-93 senelerinde Venedik'te başladı ve 2002'de New York'ta tamamlandı. 1992 yılında Venedik tarihini yerinde öğrenirken, İstanbul ve New York'un çeşitli etnik toplulukları bir arada barındıran merkezler olarak üç yüz senede nasıl yer değiştirdiklerini düşünmeye başlamıştım. Konuyu irdelemekte kararlıydım ama bu çalışmanın dokuz yıl süreceğini hiç düşünmemiştim. Venedik İstanbul beraberliğinin tarihi değerini keşfetmem, kafamdaki İstanbul-New York benzerliğini yakalama arzusuna yeni bir imge kazandırdı. İstanbul ve Venedik'in politik ve ekonomik anlamda birbirine olan ihtiyacı on asır devam etti. Bu dönemin ilk yarısı İstanbul liderliğinde, ikinci yarısı ise Venedik liderliğinde geçti. Amerika'nın keşfinden sonra küresel ticaret merkezi yavaş yavaş Akdeniz'den Atlantik sahillerine, bilhassa New York'a kaymaya başlayınca İstanbul'dakine benzer ikinci bir etnik birikim 19. asırda New York'ta oluştu. Böylece din, ırk, dil, para ve servet açısından tam manasıyla açık olan bu iki kent, özelliklerini sanki eski dünyadan yeni dünyaya aktarmakta kararlıydılar. İşte bu konu, kitabımın ana temasıdır. Genç yaşta öğrendiğim en önemli şey küreselleşme oldu. Bu konudaki merakım 1980'lerin başında Japonların verimlilik anlayışına getirdikleri yeniliklerle güçlendi. Bu yeni bakış, üretimi talebin olduğu yere kaydırıyor, eskiden kalma stoklama sisteminden vazgeçip pazara göre üretimi "tam zamanında" (just in time) anlayışıyla hızlandırıyordu. Hâlbuki Amerika'nın büyük şirketleri senelerdir üretim için emeğin en ucuz olduğu bölgeleri seçiyor ve bu nedenle ürünlerini dünya piyasasına sürerken pazarlama konusunda verimli olamıyorlardı. Yalnız bu sistemdeki başarının değeri iş hacminin büyüklüğüyle orantılıydı, bu da şirketleri küreselleşmeye götürüyordu. Yirmi sene sonra da sistemin mirasçıları internet yoluyla ticaret yapabilenler oldu. Bu yeni denemenin 1980'lerdeki büyük başarısı Amerikan şirketlerini küreselleşmeye...

---