Köklü bir yenilik ve değişme hareketinin yaşandığı Tanzimat döneminde, halkı bilinçlendirmeye eğitme görevini üstlenen Namık Kemal, tüm eserlerini bu amaçla vücuda getirmiştir. Namık Kemal için edebiyat, bir davaya yararlı olduğu ölçüde değer kazanır. Bu görüş, onun bir sanat adamı olmaktan öte fikir adamı olduğu gerçeğini ortaya koyar.
Tanzimat’la birlikte ortaya çıkan yeni fikirlerin savunucusu olan Namık Kemal; siyasetten hukuka, maariften kültüre, edebiyattan dile, sosyal müesseseler-den iktisada kadar hemen her alanda yazılar yazmış ve Tanzimat dönemi insanına bu yolla mesajlar vererek onları bilinçlendirmeyi hedeflemiştir. Her yazdığının topluma yol gösterici olmasına dikkat eden Namık Kemal, yaşadığı devirden bugüne kadar hem düşünce hem de edebiyat hayatımızda kendisinden sonra gelen her nesil üzerinde etkili olmuş bir şahsiyettir.
Tanzimat döneminin en önemli düşünce, sanat ve siyaset adamı olarak ünlenen Namık Kemal, fikirleri ve eserleriyle Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ü de etkilemiştir. Bu etki bizzat Atatürk tarafından şu sözlerle dile getirilmiştir: “Benim bedenimin babası Ali Rıza Efendi, duygularımın babası Namık Kemal, fikirlerimin babası ise Ziya Gökalp'tir. ”
Kırk sekiz yıllık kısa ömrüne siyasî faaliyetleri ve İdarî görevlerinin yanı sıra çok sayıda eser sığdıran Namık Kemal, Türk düşünce ve edebiyat tarihinde her yönüyle örnek sayılacak üstün bir aydın olmuştur. Süleyman Nazif, “Bizi yaratan Allah, yetiştiren de Namık Kemal'dir.” sözleriyle onun, devri için ne kadar önemli olduğunu vurgulamıştır. Onun kendisinden sonra gelen nesiller üzerinde de etkisi büyük olmuştur. Refik Halit Karay’ın söylemiş olduğu şu sözler hayatı boyunca özgürlük mücadelesi vermiş bu önemli insanın Türk halkı için değerini ortaya koyar niteliktedir:
“Namık Kemal, New York limanı önündeki dev cüsseli özgürlük heykeli gibi bizim miras abidemizdir. Hatta bir anıt ki ne zelzelelerle yıkılması, ne bombalarla çökmesi, ne modası geçip yerine bir başkasının konması ihtimali vardır.”
Fikirleriyle cumhuriyeti kuranlara ilham kaynağı olan ve Mustafa Kemal’in “Vatanın kurtuluşu ve istiklali için ölmeyi bugünkü nesle Namık Kemal öğretti."

---