19. yüzyıla kadar imparatorluğun diğer unsurları gibi Türklerin hoşgörüsünden yararlanan Rumlar, gerek batılı devletlerin tahriki gerekse milliyetçilik fikrinin etkisiyle 1821’de ayaklanarak 1830’da kendi ulusal devletlerini kurmuşlardı. Sürekli olarak Osmanlı Devleti aleyhine genişlemeyi adeta bir politika haline getiren Yunanistan, özellikle Balkan Savaşlarından sonra sahip olduğu topraklarda Türk unsuruna karşı etnik arındırma sürecini başlatmıştı. Balkan Savaşlarında olduğu gibi Türkiye’deki Rumları kışkırtmayı bir görev addeden Yunanistan’ın bu politikasına Osmanlı Devletindeki bazı Rumlar da destek vermişti. Birinci Dünya Savaşı sırasında güvenlik gerekçesiyle özellikle sahil bölgelerindeki Rumlar devlet tarafından daha güvenli iç bölgelere nakledilmiş, mütareke ile birlikte sevk edilen Rumlar memleketlerine dönmeye başlamışlardır.
Dört bölüm olarak tasarlanan çalışmamızın birinci bölümünde, mütareke ile birlikte Rumların dönüşü esnasında yaşanan sorunlar, Osmanlı Hükümeti ve yardım kuruluşlarınca Rum muhacirlere yapılan yardımlar, Yunanistan tarafından Avrupa ve Amerikan kamuoyunda yapılan propaganda ile Yunanistan’ın Anadolu’daki belli yerleri Yunanistan’a ilhak etmek amacıyla uyguladığı planlı göç hareketleri, kurduğu gizli cemiyetler ve nüfus istatistikleri incelenmiştir.
İkinci bölümde Pontus sorunuyla TBMM’nin Karadeniz Bölgesindeki asayişi sağlamak amacıyla uygulamak zorunda kaldığı nakil kararı, karara tepkiler, Türk Ordularının ileri harekatı neticesi ortaya çıkan Rum göçüne değinilmiştir.
Üçüncü bölümde, Marmara Bölgesindeki nüfus hareketleri ve Büyük Taarruzla birlikte yurdun her tarafında olduğu gibi Yunan askerleriyle beraber başlayan Rum göçü üzerinde durulmuştur...

Dördüncü bölümde, Batı Anadolu’daki nüfus hareketliliği ve Büyük Taarruzla başlayan Rum göçü değerlendirilmiştir.

---