Birinci Dünya Savaşı Osmanlı Devleti için büyük bir yıkım olmuştur. Kısa bir sürede biteceği zannedilen savaş uzamış, işler Osmanlı Devleti ve müttefiklerinin aleyhine dönmüş, savaşın etkileri özellikle ekonomi alanında giderek daha fazla hissedilmeye başlamıştır. Zaten çok güç bir durumda olan Osmanlı ekonomisi savaşın getirdiği ağır şartlar altında iyice yıpranmış ve temel ihtiyaç maddeleri yetersiz ve güçlükle temin edilebilir hale gelmiştir. Dönemin bu konuyla ilgili en önemli problemlerinden biri de İstanbul'un iaşesi meselesi olmuştur. Temel ihtiyaç maddeleri karaborsaya düşmüş, fiyatlar yükselmiş spekülatif hareketler baş göstermiştir. Bunun sonucu olarak ittihad ve Terakki yönetimince ilk adım olmak üzere 1916'da bir Heyet-i Mahsusa-i Ticariye kurulmuştur. Bu teşkilatın kontrolünü ise esnaf üzerindeki gücü ile bilinen fırkanın İstanbul murahhası Kara Kemal üstlenmiştir. Bu komisyon buğday, şeker, gaz, bulgur, arpa ve zeytinyağı gibi maddeleri faaliyet alanı içinde alır. Başkentin iaşesinde bilhassa dağıtım alanında büyük güçlükler yaşanır, karne uygulamasına geçilir ve kuyruklar oluşur. Problemler çözülemeyince yeni yollar aranır ve Merkez iaşe Heyeti kurulur. Buna göre Osmanlı Devleti üç iaşe bölgesine ayrılır ve içlerinde başkent İstanbul'un da bulunduğu birinci iaşe bölgesinin başkanlığına gene Kara Kemal getirilir. Daha sonra 18 Ağustos 1333/1917'de "Harbiye Nezareti'ne merbut olmak üzere iaşe Müdiriyet-i Umumiyesi teşkil" olunur. On iki maddelik bir nizamname yayınlanır ve iaşe probleminin çözümü için bu sefer ordu da devreye girer. Bunun yanında bir de İaşe Meclisi kurulur. Bütün bu tedbirler ve kuruluşlar gittikçe artan sorunları çözmekte yetersiz kalmış ve temel ihtiyaç maddeleri üzerine yapılan spekülatif hareketler artmaya devam etmiştir. Bu spekülasyonlarla mücadele etmek üzere Sadrazam Talat Paşa'nın başkanlığında bir Men-i ihtikâr Heyeti oluşturulur. Daha sonra 1918 yılının yaz aylarında İaşe Nezareti kurulur ve başına da uzun müddettir bu konuyla ilgilenen Kara Kemal getirilir. Nezaret ordunun, fakirlerin ve memurların iaşesi için gerekli olan temel besin ve tüketim maddelerini sağlayacak, ayrıca Hilal-i Ahmer, Müdafaa-i Mil/iye, Matbuat, Donanma ve Himaye-i Etfal gibi cemiyetlerin de ihtiyaçlarını karşılayacaktır. Nezarete bağlı iki de genel müdürlük oluşturulur: Muamelat-ı idariye Umum Müdürlüğü ve Nakliyat Umum Müdürlüğü, İaşe Nezareti'nin oluşturulması ancak 1918 yılının Eylül ayında tamamlanabilir…

---