Mustafa Nail 1861 yılında İstanbul'da doğdu. Tophane-i Amire Mektupçularından Mehmed Emin Efendi'nin oğludur.İstanbul Çiçekpazarı Rüşdiyesi'nde ilk ve orta, Galatasaray Sultanisi'nde lise öğrenimini tamamladı. 1884'de Mülkiye'nin Yüksek Kısmından mezun oldu. Galatasaray Sultanisi Türkçe öğretmenliğine atanarak devlet hizmetine girdi. Aynı yıl ek görev olarak Ticaret ve Ziraat nezareti Terceme-i Fünun Kalemi Mütecimliğini de üstlendi. 1886'da Hariciye Nezareti Tahrirat-ı Hariciye (Diplomatik Yazışmalar) Kalemi 2. Katipliğine; 1867'de Maliye Nezareti Kupon Kalemi; 1888'de aynı Nezaret Mektubi Kalemi 1. Katipliklerine atandı. Terfi ederek 1890'da Maliye Nezareti Osmanlı Meskukatı (Paraları) ve Pul, Damga İdaresi Müfettişliğine yükseltildi. 1891'de bu göreve ek olarak Darülmuallimin Coğrafya öğretmenliğini üstlendi. Bu görevlere ek olarak 1892'de Fransızca öğretmenliği ve 1894'de Mekteb-i Mülkiye-i Şahane maliye dersi müderrisliği (profesörlük) ilave edildi ve bu görev 1915'de Mülkiye'nin kapatılmasına kadar hiç kesilmeden 21 yıl devam etti. 1895'de Coğrafya öğretmenliğini bıraktı. 1905'de müderris ve öğretmenlikleri devam etmek kaydıyla Maarif Nezareti Meclis-i Maarif Reisliğine atandı. 1910 seçimlerinde Saruhan Sancağı mebusluğuna seçildi. 14 Nisan 1909'da kurulup, 21 gün iktidarda kaldıktan sonra düşen Ahmed Tevfik Paşa Kabinesi ile, 1909'da kurulan ve 7 ay 24 gün kaldıktan sonra düşen 2. Hüseyin Hilmi Paşa Kabinesinde Maarif Nazırlığına getirildi. 31 Mart İhtilali üzerine çekilen Hüseyin Hilmi Paşa Kabinesi ile Maarif Nazırlığından ayrıldı. 1911'de Ayan Azalığına tayin edilerek Meclis-i Ayan'a girdi. 30 Eylül 1911'de kurulan 8. Mehmed Said Paşa Kabinesinde Maliye Nazırlığına getirildi. Osmanlı İmparatorluğu'nun bu en bunalımlı dönemlerinde üstlendiği bütün görevleri hakkıyla yerine getiren Mustafa Nail 2 Şubat 1921'de İstanbul'da öldü.

Bibliyografya

Hayat-ı Düvel - 1. Kısım (1890), Hayat-ı Düvel - 2. Kısım (1891), Hayat-ı Düvel - 3. Kısım (1894), Muhtasar İlm-i Servet (1901), Fenn-i Usul-ı Maliye (1913), Maliye Ders Notları( Talebesi İsmail Fazıl ile, 1913)