Mimar Sinan'ın, sayısı beş yüzün üzerinde hesaplanan ve birçoğu artık yok olmuş, çeşitli işlev ve türlerde mimari yapıları, Osmanlı İmparatorluğu'nun en önemli yayılma ve yerleşme programını oluşturdukları gibi, imparatorluk ideolojisinin maddi ve manevi desteği ile gerçekleşebilmişlerdi. Sinan'ın yarım yüzyıllık meslek hayatında hizmet ettiği sultanların ve devletin dünya görüşü, günü için evrensel bir tavırdaydı. Bu çerçeve içinde dehasını gerçekleştirmiş olan Sinan'ın da bir Rönesans adamı olduğunu söyleyebiliriz. Bu kitabın amaçlarından biri, zamanın kültürel ve estetik zenginliğini, mimarisinin nesnelleştirdiği şekilde gözler önüne serebilmektir. Bugün egemen olan çoğu görüşün aksine, 16. yüzyıl Osmanlı kültürü, devletin benimsediği Ortodoks İslam dogmalarını aşan insancıl estetik kaygılara sahipti. Çoğu dini nitelikte olduğu halde, Sinan'ın mimarisi bu tür değerlerle donatılmıştı. 1980'lerin ortalarından beri, Batı'da olduğu kadar ülkemizde de, İslam mimarisi hakkındaki kitapların yayını, bu arada Mimar Sinan üzerindeki monograflar da artmıştır. Bunun bir nedeni, birkaç yıl önce homojen kültür blokları gibi görünen ortamlarda beliren kültür olgu ve seçeneklerinin Batı dışı kültür ve tarihlere karşı uyandırdığı merak olabilir. Ancak; çoğunlukla politik temelleri olan bu tür ilgilerin, algıları farklılıklar karşısında önyargısız ve açık kılacağı her zaman kesin değil. Öte yanda, önyargılar yalnızca dışarıdan değil, içeriden de aynı şekilde güçlü olabiliyorlar. Karşıdakinin kimliğini algılayamamak kadar, bir kültür içinde politik adanmışlığı olan grupların kendi kültürlerinin kimliğini sınırlı şekilde anlamaları da aynı derecede olasıdır. Bu nedenle bütün yerleşmiş yargılara şüpheyle yaklaşmak gerekiyor. Bu çalışma, Sinan camilerinin cephe analizleri üzerinde, 1981 'de tamamlanmış olan doktora tezinin devamıdır. Bu tez, yapıların başka özellikleri hakkında da veriler geliştirmiş, yapıların tüm öğelerinin biri birlerine bağımlı olduğunu göstermiş ve bu kitabın kaynağı olan daha etraflıca bir araştırmaya yol açmıştır. Bu kitaptaki her bölüm Sinan'ın mimarisinin farklı bir yönünü ilgilendiren bir deneme olarak ele alınmıştır...

---