Sultan Abdülaziz’in ölümü hakkında yazılan eserler ve ağızdan ağıza söylenen ve dolaşan sözler ve hattâ bu yolda vukua gelen mübahese ve münakaşalar, bu ölümün intihar veya katl’den hangisi olduğu hakkında zamanımıza kadar uzayıp gelmiş ve bugün dahi herkesi tatmin edici bir neticeye varamamıştır.
Abdülaziz’in ölümü üzerine neşredilen tebliğ ile bunun intihar suretiyle vukuu ilân olunmuştu; merhumun mutaazzım ve izzeti nefsine son derece ehemmiyet verir bir hükümdar olması sebebiyle hal’ olunması ve bundan başka kendisine lâyık olmayan bazı muamelelerde bulunulması, nefsine ağır gelerek geçirdiği bir buhran neticesinde intihar etmiş olduğu pek tabiî görülmüştü.
Sultan Abdülaziz’in vefatından on iki gün sonra 24 cemaziyelevvel 1293 (22 cemaziyelevvel = 15 haziran 1876) perşembe günü akşamı yani Cuma gecesi, Bayezid’de Midhat Paşa konağındaki Çerkeş Hasan vakasında Serasker Hüseyin Avni Paşa’nın katli üzerine, Abdülaziz’in Hüseyin Avni Paşa tarafından öldürülüp Çerkeş Hasan Bey’in de onun intikamını almış olduğu rivayeti halk arasında yayılmış olduğundan bu şayia, sâbık hükümdarın ölümü hakkında İstanbul efkârında bir tereddüt uyandırmış ve hükümet de vakanın, Sultan Abdülaziz ailesinin intikamını alma hırsiyle yapılmış olduğunu tahmin etmişti...

---