1 - İnsan ve hukuk. - İnsan, yaradılışı ve menfaatleri gerektirdiği için toplu yaşayan ve böyle yaşamasını seven bir varlıktır. Aile, ana - baba ve çocukların bir arada yaşamaları, insan topluluğunun küçük çapta bir örneğidir. Kabileler, aşiretler, milletler ise aileye nazaran büyüyerek giden topluluklardır. Nasıl ki toplu yaşamak bir gerçek ise, aileyi ve ondan daha büyük toplulukları düzenlemek de bir zarurettir. Nizamlara bağlanmakta insanın ve toplumun menfaatleri vardır. Bunların ikisi de menfaatlidirler; çünkü onlar ancak bu sayede gelişip yükselebilirler. Böylelikle sulh ve sükûn içinde yaşayarak saadet ve refaha ulaşabilirler. İnsanların ihtiyaçları çeşitlidir. Bu çeşitler arzeden ihtiyaçları mümkün olduğu kadar sulh ve sükûn ve bir ahenk içinde düzenlemek, insanları bu suretle ileriye götürerek cemiyeti refaha ulaştırmak lazımdır. İnsan, cemiyet halinde olduğu, tek başına yaşayamadığı içindir ki ihtiyaçlarını sağlarken, tabiat icabı olarak, aralarında bir mücadele başlar. Birinde olan şeyin diğerinde olmaması hasebiyle, biri diğerinin malına, elde ettiği şeye göz diker. Doğuşlarında· birçok bakımlardan aynı kuvvet ve kudrette bulunmayan insanların bugün kuvvetlisi zayıfı ezecek, onun elindekilerini almak isteyecek olursa cemiyette huzur ve düzen olamaz. Kuvvetli olanın başka bir gün zayıf düşmesi halinde, diğer bir kuvvetli bu defa onun elindekilerini almaya kalkacaktır ki bu durumda bulunan bir cemiyet hiçbir şekilde ilerleyemez. Eşyayı benimsemek insanın tabiatında vardır. Bir çocuk bile oyuncaklarının bir başkası tarafından alınmasına tahammül edemez. Tecavüz eden karşı "Onlar benim, alma!" diye haykırır. Şu halde tabiat icabı maddeten ve manen eşit olmayan insanların münasebetlerine bir düzen vermek zorunluğu açıktır. Bunu temin eden en müessir vasıta "hukuk "dur.

---