Birkaç yıl önce, bir gün dostum Bahattin Öztuncay telefon etti. "Bir albüm buldum" dedi, "inanılacak gibi değil, tam sana göre!" Elinizdeki albümü tarif etti, "Alayım mı?" dedi. Hiç düşünmeden "Al" dedim. Dedim ama bir yandan da düşünceye kapıldım. Bahattin Türkiye'nin en usta ve en azgın Osmanlı fotoğrafları koleksiyoncusudur. Bu albümü niye bana bırakıyor? Bu sorunun cevabını hala çözebilmiş değilim, ama albümü gördüğüm an zaten soru soracak halim kalmadı. Koleksiyoncu olmayan bilmez; bazı parçalar vardır ki, o güne kadar kaçırılmış, para bulunup da alınmamış, başkasında görülüp de kıskançlık krizlerine yol açmış tüm parçaları unutturur; insanın içindeki en adi mülkiyet hissini ayyuka çıkarır; saatlerce, günlerce karşısında oturulur, ellenir, bırakılır, okşanır. İstisnai bir şey bulduğunu biliyordur koleksiyoncu; bunun keyfini ve heyecanını başka pek az şey yaşatır. Koleksiyonculuk gibi yarı-hastalıklı ve anlamsız bir uğraş o anda anlam kazanır. Bu albüm de işte böyle oldu benim için. Meşrutiyet dönemi fotoğrafları topluyorum ve bu albüm elime geçiyor, düşünebiliyor musunuz! Biliyorum, düşünemiyorsunuz; dedim ya, koleksiyoncu olmayan düşünemez! Öte yandan, koleksiyonculuğun anlamsızlığının da iyice farkındayım. Bir sun şairinin dediği gibi, "Mal sahibi, mülk sahibi / Hani bunun ilk sahibi? / Mal da yalan, mülk de yalan / Var biraz da sen oyalan". Bunu aşmanın bir yolu var ama kanımca: Koleksiyonu paylaşmak, kullanmak, başkalarının kullanımına açmak. Koleksiyonun konusu Meşrutiyet dönemi ve İttihatçılar olunca bu daha da anlamlı oluyor. Bu dönem resmi tarih tarafından tarihten silindiği için, modern Türkiye devletinin kuruluşu 1908 Temmuz'unda değil 19 Mayıs 1919'da başlattırıldığı için, dönemin fotoğrafları gerçekten tarihin karanlıkta kalmış yönlerine ışık tutuyor. Örneğin, ben döneme özel ilgi duymama rağmen, Meşrutiyet'in uyandırdığı kitlesel coşkunun elinizdeki albümde belgelendiği kadar muazzam olduğunu ancak hayal meyal hissedebiliyor, ama bilmiyordum.

---