Bu kitabın temelleri, 2 Mayıs 2007 günü ABD'nin başkenti Washington'da, Jury's Normandy Oteli'nin lobisinde atıldı. Türk sosyal bilimlerinin önde gelen isimlerinden Prof. Şerif Mardin, uzun yıllar yaşadığı Washington'a yine bir fırsat bulup uğramış; yine küçük ama sevimli Jury's Normandy Otel'i seçmişti. Kendisiyle Vatan gazetesinin aylık kitap ekine bir röportaj için sözleşmiştik. Şerif Hoca'yı 1985 yılından beri tanırım. Kendisiyle ilk röportajımı 1991 yılında Cumhuriyet gazetesi için yaptım. O tarihten sonra da defalarca, değişik gazete ve dergiler için hocayla söyleştik, ama bunların hiçbiri o otel lobisindeki kadar etkili olmadı, ses getirmedi. Söyleşimizin temelinde Prof. Mardin'in Syracuse Üniversitesi Yayınevi tarafından basılan Religion, Society and Modernity in Turkey (Türkiye'de Din, Toplum ve Modernlik) adlı son kitabı vardı. Hoca'nın 1959'dan 2005'e toplam on altı makalesinin yer aldığı bu kitap, Osmanlı'da sınıfların olup olmadığı tartışmasından Jön Türklere, siyasi şiddetten sivil topluma, Kemalizm'den İslamcılığa kadar Türkiye'yi anlamanın kritik eşiklerini geçme de okura yardımcı olma iddiasındaydı. Bu eser aynı zamanda, artık seksen yaşına ulaşmış olan Prof. Mardin'in yaklaşık elli yıllık akademik serüveninin iddialı ve heyecan verici bir özetiydi. Röportaj Vatan gazetesinin kitap ekinde yayımlanır yayımlanmaz çok geniş katılımlı ve heyecanlı tartışmalara yol açtı. Prof. Mardin'in sohbetimiz sırasında dile getirmiş olduğu "mahalle havası" ve "mahalle baskısı" gibi kavramlar, AKP iktidarından kaygılanan laikliğe duyarlı çevreler tarafından geniş bir şekilde kullanılmaya başlandı. Aslında Prof. Mardin bu değerlendirmeleri ilk kez yapmıyordu ve söylediklerinin tek yanlı yorumlarının Türkiye'deki siyasi kutuplaşmanın daha da tırmandırılmasına katkıda bulunmasından rahatsız oluyordu. Benzer bir rahatsızlığı ben de taşıyordum ve bu nedenle kendisiyle kısa süre sonra, 22 Mayıs 2008 günü, bu kez İstanbul Ortaköy'deki evinde ikinci bir röportaj yaptım…

---