KONFERANS YERİ – Türkiye ile sulhu tesis edecek olan beynelmilel toplanışın 13 İkinci Teşrinde Lozan'da olması kararlaştı. Lozan'a davet hakkında 27 Birinci Teşrinde tebliğ olunan nota şudur: "İngiltere, Fransa ve İtalya hükumetleri, Ankara hükumetine gönderdikleri 23 Eylül tarihli notalarına zeyil ve bu hükümetin 4/10/22 tarihli notasına cevap olarak, Şarktaki harbe nihayet verecek bir sulh muahedesi akti maksadıyla, 13 İkinci Teşrinde müzakereye başlamak üzere Ankara Büyük Millet Meclisi Hükumetini Lozan'a murahhaslarını göndermeğe davet etmekle şereflenirler. Murahhasların tamam salahiyetli olması, fakat miktarca ikiyi geçmemesi, İngiltere, Fransa ve İtalya hükümetleri arasında kararlaşmıştır". Lozan o vakit Türklük için hiç iyi duygularla bezeli bir yer değildi. Lozan'da oturan Rumlar, Ermeniler Lozan'ın havasını Türklük aleyhine çevirmişlerdi. Zaten bütün İsviçre'de böyle bozuk bir hava vardı. Milletler cemiyetinin içinde bu bozuk havanın kaç defa kasırgalar kopardığı görülmüştü. Bu kasırgalar İsviçre'nin hele Fransız kısmında adeta milli hava olmuştu. Zaten bütün dünyada böyle bir hava vardı. Osmanlı İmparatorluğunun aleyhinde toplanan hava, dünya harbi vesilesiyle bütün dünyada, haksız yere Türklük aleyhine kararmıştı. İsviçre ve onun içinde Lozan, bunun tekâsüf ettiği bir merkezdi. Konferansın toplanacağı yerin bu havası, milli davamızın iyi anlaşılması için elbette hayırlı değildi. Fakat davet eden üç devlet, burasını teklif ettiler. Türkiye de bunu bile bile kabul etti. Türkler, istiklallerine çok bağlı olan ve istiklal savaşını daha evvel nasıl yaptıkları kendilerince bilinen kahraman İsviçrelileri severler. İsviçrelilerin de milli istiklal sevgisiyle, istiklal savaşında muvaffak olan ve Avrupa'ya bunu tanıtmak için gelen Türklerin tarafını alacaklarına şüpheleri yoktu. Yalanlarla yanıltılmış olan İsviçreliler, gerçeği öğrenince elbette haklının davasını güdeceklerdi. Davalarının haklılığından emin olan Türkler, bu sebeple Lozan'ın toplanış yeri olmasına itiraz etmediler.

---