BALAYI GEZİSİ
— Arkadaşlar! Bunda başarı kazanmak için aydm sınıfla halkın düşünüş ve erekleri arasında bir uygunluk olmalıdır! Yani, aydın sınıfın halka öğreteceği ülküler, halkın ruh ve vicdanından alınmış olmalı. Oysa, bizde böyle mi olmuştur? O aydınların öğretileri ulusumuzun ruhlarının derinliklerinden alınmış ülküler midir?
Kuşkusuz, hayır! Aydınlarımız içinde çok iyi düşünenler vardır. Ancak genel olarak şu yanılgımız da vardır ki araştırmalarımıza temel olarak çok kez kendi özelliklerimizi ve gereksinimlerimizi almayız. Aydınlarımız, belki bütün dünyayı, bütün öbür ulusları tanır; ancak kendimizi bilmeyiz.
Aydınlarımız, ulusumuzu en mutlu ulus yapalım, derler. Ancak, düşünmeliyiz ki böyle bir kuram hiçbir dönemde başarı kazanmış değildir. Bir ulus için mutluluk olan bir şey, başka bir ulus için felaket olabilir. Aynı neden ve koşullar, birini mutlu ettiği halde öbürünü mutsuz edebilir. Bundan dolayı bu ulusa gideceği yolu gösterirken dünyanın her türlü biliminden, keşiflerinden, ilerlemelerinden yararlanalım; ancak, unutmayalım ki asıl temeli kendi içimizden çıkarmak zorundayız. Ulusumuzun tarihini, ruhunu, geleneklerini sağlam bir bakışla görmekteyiz. Doğrusunu söyleyelim ki hâlâ ve hâlâ aydınlarımızın gençleri arasında halk katına uygunluk gerçekleşmiş değildir. Ülkeyi kurtarmak uğruna bu iki düşünüş arasındaki ayrılığı durdurmak, yürümeye başlamadan önce bu iki düşünüş arasındaki uygunluğu yaratmak gerekir. Bunun için de biraz halk kütlesinin yürümesini çabuklaştırması, biraz da aydınların çok hızlı gitmeleri gerekir. Ne var ki halka yaklaşmak ve halkla kaynaşmak daha çok aydınlara düşen bir ödevdir...

---