Safiye Sultan'ı geçmişin karanlığından aydınlığa getirirken ona karşı kullandığımız "Venedik casusu"', "entrikacı" gibi en basit örneklerini verdiğimiz aşağılayıcı tanımlar, tarihi bir ayıbı ortaya koyuyor. Oysa Safiye Sultan'ın hangi şartlarda Osmanlı Sarayı'na cariye olarak geldiği ve "Valide Sultan" kimliği ile nasıl "mecburen" devlet yönetimine girdiği önem taşımalıydı. Safiye Sultan'ın basit bir çerçevede o devrin iktidar çatışmalarını yorumlarıyla günümüze getirmek, araştırıcılıktan çok, mazi "nakliyeciliği" oluyor. Oysa tarih sadece söylem ve kişisel yargı değildir. Tarihi böyle yorumlayanlar, sonuçta kendilerine göre de tarih yazıp, tarih oluşturuyorlar. Baltacı Mehmet Paşa ve Prut Savaşı'nın Osmanlı İmparatorluğu'ndaki yerini sadece "uçkur" açısından görenler, galiba biraz da Osmanlının toplumsal ahlakından çok, kendi ahlaklarını ortaya koymuşlardır. Geçmişin erkeğine bakış bu olursa kadınına yaklaşım da farklı olmayacaktır. Hor görülen, küçümsenen ve cinsel ayrımcılığın en yüksek noktasına çıkılarak, yerden yere vurulan Osmanlı Türk kadını sanki bu ülkedeki erkeklerin anası değildir. Öyleyse "Avrat Pazarları"ndan saraylara ve kimbilir belki de karanlık izbelere kadar uzanan bu geçmiş hayata bütün olarak bakmamız gerekiyor. Bu kitabı böylesine bir umudun muhafazası açısından değerli bir yaklaşım olarak nitelendiriyorum. Ergun Hiçyılmaz

---