Osmanlı Devleti'nin egemenliği altında yaşayan çeşitli grupların sosyokültürel iç dinamikleri, Türkiye'de uzun süre boyunca ciddi tarihsel araştırmalara konu olmamış; bu dinamikler içinde şekillenen özgül kültürel formlar ve bu formların cemaat alanları dışındaki temsiliyet biçimleri, Osmanlı araştırmalarında neredeyse hiç yer bulamamıştır. Bu durumun ancak 1990'lı yıllarda, egemen tarih yazımının sorgulanmasına paralel olarak, özellikle sosyal tarih ve mikro tarih perspektifinin öne çıktığı bazı çalışmalarla değişmeye başladığı ve Osmanlı kültür tarihi alanındaki bu boşluğun nihayet daha görünür olduğu söylenebilir. Osmanlı Müziği'nin tarihine ilişkin literatüre de yansıyan bu eksiklik nedeniyle, Müslüman-Türk dışında aidiyetler taşıyan bestekârlar ve icracıların bu alandaki 'varlık'ları şimdiye kadar büyük ölçüde isimlerinin, hayat hikâyelerinin ve/veya bilinen eserlerinin art arda sıralanmasıyla ifade edilmiş; bu verilerin işaret ettiği tarihsel gerçeklik ise, 'Rumların, Yahudilerin, Ermenilerin Türk Müziği'ne katkıları' gibi, son derece sınırlı ve birçok açıdan sorunlu bir çerçeveye indirgenmiştir. Oysa bir kültürel üretim alanının tarihsel ve sosyolojik bir bütünlük içinde kavranabilmesi için, o alanın tüm bileşenlerinin, kendi özgün dinamikleri de hesaba katılarak incelenmesi ve 'büyük resim' içinde nerede durduklarının tanımlanması gerekir. Türkiye'de, Osmanlı Müziği alanında ürün vermiş gayrimüslimlere ilişkin resmi görüş 'Türk Müziği'ne hizmet eden gayrimüslim azınlıklar' söylemi etrafında şekillenirken, söz konusu topluluklar içinde, "Bu eserler tamamen bizimdir" ve "Bu eserler bizim kültürümüzle ilişkisizdir" cümleleriyle özetlenebilecek iki karşıt fikir hâkim olmuştur…

---