Tanzimat sonrası Türk romanının öncüsü Halit Ziya, ■ azı hayatı boyunca roman dışındaki edebi türlerde de ¿serler vermiştir: Küçük hikayeler, tercümeler, mensur şiirler ve hatıralar. Halit Ziya'nm ürünleri arasında hatıralar. en çarpıcılarından sayılmayı hak ederler. Bunlardan rrri Saray ve Ötesi adı altında yayınlanmış olup, Halit Zi-v a nın 1909-1912 yılları arasındaki Mabeyn Başkatipliği r ‘nemini kapsar. Bu dönem, Sultan II. Abdülhamit'in 3httan indirilmesi ve Sultan V. Mehmet Reşat'ın İttihat ve Terakki Cemiyeti tarafından tahta çıkarılması ile başlar. 3u eserinde Halit Ziya, Jön Türk Devrimi ve Meşrutiyet hengamesi içinde Osmanlı tahtının ve hanedanın son delerlerini hikaye etmektedir.
Halit Ziya Uşaklıgil'in yayınlanmış diğer hatıratı ise bu çalışmada okuyucuya sunulmuş bulunan "Kırk Yıl"dır. Hatıralar önce Vakit Gazetesi'nde tefrika edilmiş, sonra kitaplaşmıştır. İlk baskısı 1936 yılında beş cilt olarak vaymlanan Kırk Yıl, Halit Ziya'nm yaşamındaki bir başka anlamlı kesiti, kendi ifadesiyle "yaşamının ilk kırk yılı"nı kapsamaktadır
Halit Ziya'nm Kırk Yıl'ı, çocukluk, okul hayatı, iş hayatı, edebiyat âlemine girişi, Servet-i Fünun yazı çevresinin önemli kalemlerinden biri haline gelişi biçiminde dönemlere ayrılabilir. Kırk Yıl, Sarayı Meşrutiyet rejiminin sadık ve sembolik bir parçası haline getirme ödevinin iktidar partisi tarafından Halit Ziya'ya verilmesi ile sona erer...

---