İnsan için mutlak son olmayıp, aksine, yeni ve kalıcı bir hayatın başlangıcı olan ölüm, Türk-İslam Medeniyeti içinde bir bütün olarak ele alınmış, ciddi şekilde önemsenmiş tanımlanması da bu felsefeye uygun olarak yapılmıştır. Dünya hayatının sonu olan ve ilk bakışta insanı ürküten bu hadise, öncesi sonrası ile mukayese dahi edilemeyecek iki farklı hayatın kesişme noktasıdır. Ölüm sonrası ebedi hayatı kazanmayı hedefleyen insanlar, korku ve ümit arasındaki hayat tarzlarıyla daha güzel ve mutlu bir hayata ulaşabilmek için ciddi gayretin içinde olmuşlardır. Bu anlayış; başlangıçta ürkütücü olan ölümü, bazen bir "Vuslat"a, bazen de seven ve sevilenlerin buluşmasını sembolize eden "Düğün Gecesi"ne çevirmiştir. Sanat ve edebiyatımızda sıkça işlenen ve sembolize edilen bu hadise, yerini, Arif Nihat Asya'nın tanımladığı gibi, " ... bir yanağından öptüm, söyle ey dünya, öbür yanağından öpmek için kaç günlük yol yürümeliyim... " şeklinde tabii, güzel ve yumuşak bir anlayışa bırakmıştır. İnanç dünyamızda güçlü bir şekilde yerini koruyan, gerek tefekkür, gerekse edebiyat tarihimizde geniş şekilde konu edilen ölüm ve sonrası, Türk Sanatı ile bütünleşerek, medeniyet tarihimizin en önemli ve kalıcı sanat eserlerinin vücuda gelmesine sebep olmuştur. Milli kültürümüzün nesiller boyu devam edegelmiş belgeleri olan mezar taşları; bütün sanat dallarına nazaran örf ve adetleri daha fazla aksettirmesi yanında, tarihli olmaları ile de bütün Etnografik, Mimarlık ve Sanat Tarihi için öncesi ve sonrası belli olan bir belge hüviyeti taşırlar. Mezar taşları, bulundukları yerlerin tapu senedi ve ülkelerin kültür birliğini öne çıkaran en önemli belgelerdir. Kısaca mezar taşları, yapıldıkları çevrenin ve devrin inançlarının, adetlerinin, sanat geleneklerinin, tarihi, edebi, iktisadi ve sosyal şartlarının müşterek mahsulüdür Bu bakımdan onlar, sanat tarihimiz için olduğu kadar kültür tarihimiz açısından da büyük önem taşırlar. Güçlü ve köklü bir geleneği olan Türk Sanatı'nın önemli şubelerinden biri olan mezar taşlarının menşei Orta Asya'ya dayanır. Doğu Türk Oymakları'nın bir takım sanat unsurları, eski inanç ve adetleriyle beraber Anadolu'ya taşınmış, burada yeni bir boyut kazanmıştır...

---