19 Şaban 1255 (28 Ekim 1839) tarihli, dönemin yegâne Türkçe gazetesi olan, Takvim-i Vekayi'de yayımlanan bir haber, ne kadar ilgiyle karşılandı bilemiyoruz ama "Avrupa' da yayınlanan bazı gazetelerden alınan haberlerin tercümesi"yle Osmanlı insanı, günün en son icatlarından fotoğrafın varlığını öğrendi. Haberde şöyle deniyordu: "Herkesin bildiği gibi, son yıllarda buharlı makineler fabrikalarda ray üzerinde gidebilir hale geldi. Bu sıralarda bir adam düşüncelerini dikkatle bir noktaya toplayıp kanalize etmiş ki, iş bir acayip sanata yönelmiş, sonunda cilveli bir ayna (satıh) ortaya çıkmış. Fransalı Daguerre adlı marifet sahibi, öğrendi değişik sanat fenninin usulleri ile güneş ışığını yankı yaptırıp, nesnelerin hatlarını çıkarmış ve bu acayip oluşmasına gizli ve açık olarak 20 senesini vermiştir. Nihayet sonuca gelmiş ve bu olay herkesin beğenisini kazanmıştır. Şöyle ki, ışıktan arındırılmış büyük veya küçük kutu şeklinde, cismin görüntüsü önündeki camdan geçerek içeride resmolunur. İçeri yansıyan resmin bir satıh üzerine zaptolunması için bazı eczalar hazırlanması gerekir. Daguerre tecrübesine dayanarak bu karışımı başarmıştır. Levha üzerine sürülen bu maddeye iyot ismi verilir. Levha iyodun buharına birkaç dakika tutulduktan sonra hemen karanlık kutuya konulur, beş dakika müddetle kutunun penceresinden geçen görüntü resimlenir. Bazı saklanması gereken şeylerin böyle zapt edildiği düşünülecek olursa, bunun ne kıymetli bir İcat olduğu anlaşılır. Araştırmacılardan öğrendiğimize göre, Osmanlı basını bu "acayip sanat" dalındaki gelişmeleri hayli yakından izleyip okuyucularına duyurmuş. Örneğin, 26 Cemaziyülahır 1256 (l5.Ağustos.1841) tarihli Ceride-i Havadis gazetesinde yer alan bir haberde, " ressamların kullandığı aletlere lüzum kalmadan ve düzgün bir bölümleme ile vakit kaybetmeden, bir yerin resim görüntüsünü almak için, Avrupa'da Daguerre dedikleri zat, bir alet İcat edip, Daguerre'in basması manasında Daguerreotype diye adlandırmıştır. Daha önce kitabının İstanbul' a gelip ve tercüme edilip basıldığı, ilgililer tarafından bilinmektedir.

---