Bir sanat veya edebiyat türü üzerinden bir ülkenin siyasal toplumsal tarihini kurgulamak sorunlu ve oldukça çetin bir iş. Çalışma öncesi güçlüğün bu denli büyük olabileceğini tahmin bile edemezdim. Uzaktan bakıldığında iş kolay görünüyor. Karikatür "bağımlı" bir yaratıcılık alanıdır. Çizer, basın organına "ait"tir ve bu nedenle "özgür" değildir. O, istediğini çizmekte "özgür"dür; ancak, yazı işleri karikatürü yayımlarsa "söz"ünü kamuya iletebilir! Başkent, yayın organlarının; yazı işleri de karikatürcünün eleştirel sınırlarını belirler. Evet, hala "kanun dairesinde serbesti"dir söz konusu olan! Baskılar altında yaratılmış karikatürlerden yapılacak bir seçme, nasıl bir "tarih" ortaya çıkarabilir?! Dünden bugüne uzanan seksen beş yıllık bu karikatür destesi, doğduğu siyasal-toplumsal iklimlerin ve aynı zamanda karikatürcü dünyalarının da ürünüdür. Koşullar ne olursa olsun karikatür, "gerçek"i söylemenin güçlüğünü yenebilen bir sanattır. En etkili sonuçlara, karanlık dönemlerde ulaşmıştır. Ferit Öngören, "Faşizm, mizahın gübresidir" der. Doğru söze ne denir. İklim iyileştikçe karikatür daha da güçlenir. Karikatürkiye'de destelenen birikim; gelişen, değişen ve tökezleyen Türkiye'yi çok yönlü bir mercekten kimi zaman neşeli, kimi zaman bir karabasan labirenti olarak yansıtacaktır size. Çalışma Biçimi: Karikatürün diliyle bir temayı tanımlayan kitaplar, dünya yayıncılığının eskiden beri yapageldiği seçkiler arasında yer alır. Bu tutum, tarihin yeni arkadaşı -bir XIX. yy. sanatı olan- karikatürün tanıklığının onaylanması olarak da algılanabilir. Paris Komünü, Girit sorunu, II. Abdülhamid ve Hitler üzerine yayımlanmış albümleri, tarih-karikatür ilişkisinin en bilinen örnekleri olarak burada anabiliriz. Bizde de bu türden telif-çeviri birkaç kitap yayımlandı: Burun-Abdülhamit Karikatürleri Antolojisi (1988), vb…

---