Çanakkale Boğazı'nda ve Çanakkale topraklarında, tüm dünyaya karşı mücadele veren Mehmetçiğin, nasıl bir imtihanla denendiği ve bu azminde övgüyü, gururu, cesaret payesini ne kadar hak ettiği, en iyi, bazı rakamlarla ve bilgilerle ortaya konabilir. Örneğin; İngiliz- Fransız ordularında bulunan milletler, şunlardı: İskoçya, İrlanda, Avustralya, Yeni Zelanda, Gorfazlılar, Sigler, Yoncelibliler, Gombeler, Senegalliler.ı "Bu öyle bir birlik idi ki, karmakarışık, birbirine uymayan bir görünümü vardı: Subayları siyah ve sırmalı üniformalı, erleri mavi pantolon ve kırmızı ceketleri ile geçit resimlerinde göz alıcı Fransız birlikleri, Afrika'dan Zovaveler, yabancılejyonerler, Hindistan'dan Gurkalar ve Sihler vardı. Rum ve Doğulu Yahudilerden iş taburları vardı. Fransız ve İngiliz denizcileri vardı. İskoç, İn-giliz, İrlanda birlikleri vardı. Yeni Zelandalı ve Avustralyalılar vardı:'2 Bu kadar büyük ve zamanın modern silahlarıyla mücehhez, Osmanlı askeri gibi farklı cephelerden gelmedikleri için dinç, sırt çantaları, çikolatalarına varıncaya kadar yiyecek dolu İtilaf Devletleri orduları karşısında; Osmanlı askeri her konuda kıt imkanlara sahip olmasına, yorgun olmasına karşılık, yine de mücadelesini terk etmiyor ve İngiliz Ordusu'nun komutanı Tawsend'e, şunu söyletebiliyordu: "Avrupada hiçbir asker yoktur ki, -bu ifademin altını çiziyorum- savunmada Türk askeriyle mukayese edilebilsin. Almanların savunmada gayet iyi oldukları kabul edilebilir. Fakat siperlerde bulunduğu zamani Türkler, bütün muharebe boyunca yerlerinde kaldılar:' ("Irak Seferi" isimli eserinden.) Yerini terk etmemenin ve inatla, cesaretle savaşmanın da ne olduğunu an-lamamız için Conkbayırı'nın 24 saatte 7 kez el değiştirdiğini ve en sonunda bizde kaldığını hatırlamamız yeterlidir. Savaş boyunca, Almanlardan geleceğini sandığımız yardımların neredeyse hiçbirini alamadık. "Almanya ve Avusturyadan bize gelen topçu, uçak,

---