Temelinde insanlara yardım etme gayesi bulunan vakıflar, insanlık tarihinin belki de en eski kurumları olarak karşımıza çıkmaktadır. İstanbul'da ise Roma ve Bizans dönemlerine dahi vakıf müesseselerinin varlığından söz etmek mümkündür ki özellikle Bizans İmparatorluğu devrinde bu kurumların hukuk tarafından korunduğu ve devamlılığının sağlandığı da ortadadır. Ancak Osmanlı İmparatorluğu'nda vakıf müesseseleri çok daha yaygın ve işlevsel bir hal almıştır. Bu nedenle de Osmanlı için "vakıf cenneti' yakıştırması yapılmıştır. Osmanlı İmparatorluğu'ndaki vakıf hukuku Bizans'takine oldukça yakındır. Ancak Osmanlı vakıflarını Bizans vakıflarından ayıran temel fark bu vakıfların hayatın hemen her alanında insanlara hizmet veren kuruluşlar olmasıdır. Oldukça yaygın bir biçimde görülen ve toplumun neredeyse tüm eksiklerine cevap veren bu kurumlar neticesinde bir "vakıf medeniyeti' oluşturulmuştur. Öyle ki Fatih Sultan Mehmed'in İstanbul'u fethetmesinden sonra şehir, vakıflar ile imar edilmiştir. Mağdur kadınlara sahip çıkan vakıflardan duvar yazılarını temizleyen vakıflara, sokak hayvanlarına yiyecek temin eden vakıflardan fakirleri evlendiren vakıflara ve Hıristiyan esirlerin kurtulmasını sağlayan vakıflara kadar birbirinden ilginç vakıflara dair bilgi edinebileceğiniz İstanbul'un 100 Vakfı kitabı günümüzde büyük ölçüde unutulmuş bir vakıf medeniyetini yeniden hatırlamanıza yardımcı olacaktır.

---