İSTANBUL'DA KIYI JEOLOJİSİ (Sayfa 61) - Prof. Dr. Şükrü Ersoy, Tahir Öngör, Prof. Dr. Yalçın Yüksel. İstanbul'un konumu, onu kuruluşundan bu yana denizle alış verişe itmiş. Öncekiler gibi, son uygarlık döneminde de kent ve çevresinde çok sayıda deniz yapısı yapılması gerekmiş. Kıyıları da yapılanma baskısından şiddetle etkilenmiş. Buna, denizin kıyı kesimindeki hidrolik süreçleri ve bununla ilintili tortullaşmadaki değişmeleri eklemek gerekli. İstanbul'un güneybatısındaki Marmara kıyı kuşağında yapılan çalışmalar, yer yer eski heyelanlı bu kuşaktaki genç tortul örtüsünün inceliği ve gezginliğini ortaya koyuyor. Karadaki morfoloji ve heyelan süreçlerinin yanında, Boğaz'dan Marmara'ya ulaşan akıntının bir kolunun Marmara kuzey kıyısının hemen önünden batıya uzanması bu özgünlüğün nedeni olarak yorumlanabilir. Marmara kıyısının, kentin doğu kesiminde kalan bölümü Paleozoyik Temel'in üzerinde gelişmiş olgun bir morfolojiye yaslanarak oluşmuş. Kıyıda kumsal oluşumu batıya kıyasla biraz daha gelişmiş. Denize ulaşan vadiler hal iç çökelleriyle dolu. Ana Kaya pek derinde olmasa da üzerleyen genç ve güncel tortul örtü duragan ve kalıcı görünüyor. Kıyı içi jeolojik yapının yanında denizdeki akıntı yapısı da bu duraylılığın nedeni olarak düşünülebilir. İstanbul Boğazı'nın her iki yakası kıyı jeolojisi özellikleriyle benzerlikler taşıyor. Kıyı içi sarp yamaçlardan oluşuyor ve duraylı. Bu nedenle, kıyının çoğu kesiminde hiç ya da çok ince bir güncel ve kaba daneli tortul örtünün altında doğrudan Ana Kaya yer alıyor. Yan vadilerin ağızlarında bulunan koylarda, vadilerin taşıdığı gerecin ters akıntılarla boylandırılan ince daneli bölümünün çökeltildiği ve geçmişteki haliç koşullarında birikmiş yumuşak çamurların ve yüksek enerji ortamı ürünü kaba daneli tabakanın üzerinde birikme sürdürdüğü görülmektedir. Bu koylar ters akıntılar ve yer yer burgaçlarla durmadan yeniden biçimlendirilmekte. Karadeniz kıyısında doğu ve batı kıyıların jeolojileri benzeşik. Burada temel belirleyiciler şiddetli ve süregen dalgalar ile kıyı boyunca yanal olarak etkiyen kısa akıntılar; kıyıdaki...

---