Eski tarihte şarkta kaynaşan tarihi hayat, Antikite denilen Yunan-Roma medeniyeti devrinde, Akdeniz'de toplanmış, Yunanistan'da ve Roma'da iç ve dış zirvelerine yükselmişti. Antikiteden sonra bütün Ortaçağ boyunca, tarihi hayatın başlıca kaynaştığı saha gene Akdeniz havzası ve etrafı oldu. 6. asırdan başlayarak, Türk kavimlerinin Ortaasya'dan garba doğru akışları, 7. asırdan evvel ve sonra İranlıların, Arapların ve Selçuk Türklerinin istilaları, haçlı seferleri ve Osmanlı Türklerinin istila ve fetih hareketleri, dünya tarihi bakımından olduğu kadar, milli tarih bakımından da en ehemmiyetli gelişmeleri gösterir. İslamiyet 6. asırda kurulduktan sonra, çiçek açma devrimi yaşıysan İslam - Türk medeniyeti Helenistik - Roma kültürünü kendi dehasıyla meyvalandırarak, yeni bir fikir ve san'at âlemi yaratmış ve damgasını, bir yandan, Hindistan'dan öteye şark diyarına, öbür yandan da, bütün şimali Afrika'ya, hatta İspanyaya ve cenubi İtalya'ya basmıştır. Türklerin Bizans'la ilk münasebetleri daha 6. asrın ortalarında başlar. 568 de, İstanbul'da, Türk elçileri görünüyor. Bundan sonraki tarihlerde, Şarki Roma - Bizans İmparatorluğunun, İranlılarla olan harplerinde, bunları arkadan tehdit edebilen Türklerle hareket birliği yapmaktan kaç kere faydalandığını görüyoruz. Gene görüyoruz ki 6. asrın başından 8. asrın sonuna kadar, Ortaasya'da büyük Türk devletleri kuran ve Mançuri kıyılarından Transoksaynaya (Maveraünnehir), Ündus'a ve Karpatlara kadar uzayan memleketlere kumanda eden Ortaasya Türkleri ve Uygur Türkleri, 9. asırda, anayurtlarından ve Transoksaynadan, dalga dalga taşarak cenkçi ve yapıcı kuvvetlerle, durmadan İran ve Hindistan'a, Irak ve Arabistan'a, Suriye, Mısır ve Anadolu'ya yayılıyor, uzak sahalarda, İslam toprağı üzerinde, büyük Türk devletleri kuruluyor ve İstikbal kendilerine aittir.

---