Eserin müellifi olan Prof. Agostino Pertusi, bütün İlkçağ ve Ortaçağ alemleri mütehassısları gibi, filoloji çalışmalarına çok dikkat eden bir araştırmacı idi. Latince ve Yunanca metinlerin kendi diline tercüme edilmesiyle birlikte, esas nüshalara da dayanarak, tam bir kaynak yaratmak istemiş ve muvaffak da olmuştur. Ayrıca yazma metinlerde görülen farklılıklara da değer verip, bunların da tahlilini de ihmal etmemiştir. Fakat bunların bir tarih metni içinde tercüme edilme ve ayrı ayrı gösterilmelerine maddeten imkan yoktur. Bu titiz çalışmasını kendi lisanındaki metinler için de tatbik etmiş ve çok teferruata inen çalışmalarda bulunmuş ve bazı aşamalarda müstensih hatalarına bile işaret etmekten geri durmamıştır. Kitabiyat kayıtları ile birlikte, bu farklılıkları aynen aktardım. Bir an için bir seçme yapmak istedim ise de, müellifin eşsiz muvaffakiyetini gereği gibi yansıtamamaktan çekindiğim için vazgeçtim, her bir satırını aktardım, mümkün olmayanları da yeri gelince gösterdim. Bu eseri tercüme ederken karşılaştığım bazı zorlukları ek notlarda işaret ettim ise de, bazılarını sunuş kısmında konu etmem lazım geliyordu. İlk zorluk başlıkta bulunmaktadır ve bunun tercümesinde epey tereddüt geçirdim. Avrupalı için kolay taraf "Konstantinopolis'in Düşüşü" demektir. Türk okurları için İstanbul "feth" edildiğinden bu koyduğum başlık kaçınılmazdır. Müellifin koyduğu alt başlıkları verdiği kelimelere göre aktardım. Esas metinler içinde bulunan çok mühim kayıtları, A. Pertusi kendi dilinde okuyacaklar için belirtmiş ise de, tercümemde bunların özelliklerine sırası gelince temas ettim. Eskiçağ ve Ortaçağ dönemi mücellitleri İstanbul'un fethi üzerine eser kaleme alanları ve ayrıca tarihi şahsiyetlerin Türkçe imlaları hakkında da tereddütler geçirdim. İtalya'da ve ayrıca Avrupa'da konu ettiğim devirlerin ve bu devirlerin şahsiyetleri için kendi dillerine geçen biçimleri konu edilir ve kullanılır. Ülkemizde ancak Tanzimat döneminden sonra alaka duyulan Batı tarihleri için Fransızca imla kabul edilmişti. Bu hallerde, özellikle Yunan tarihinin eski ve orta tarih üzerinde çalışanlar bazı teklifler ileri sürmüşler ve bunların bazıları da uygun görülmüştü...

---