1 - GİRİŞ: Türkiye ve İstanbul'daki sanayi faaliyetleri hakkında kaynaklar. A - 1950 Sanayi ve İşyerleri Sayımından evvelki İstatistikler: Memleketimizde ilk sanayi sayımı adı verilebilecek olan sayım 1913 de yapılmıştır. Bu sayım muayyen bazı sanayi kolları (gıda, toprak, dericilik, ağaç eşya, dokuma, kâğıt ve mamulleri ve kimya) ve gene muayyen bazı vilayetlerde (İstanbul, İzmir, Bursa, Manisa ve Uşak) yapıldığı için gerek vilayetler gerek bütün Türkiye bakımından sonraki sayımlarla mukayese edilememektedir. İlk mahsur sanayi kollarının birbirini tutmamasıdır. Bu suretle mesela İstanbul'da kimya sanayii addedilen tesislerin tekâmülünü tespite imkân yoktur. Çünkü bu sanayi koluna ait bilgiler muhtelif isimler altında toplanmıştır. Diğer taraftan sadece beş vilayetteki mahdut sanayi kollarına ait yine mahdut olan bazı istatistikler ile bütün Türkiye sanayii hakkında bilgi edinilmeye imkân yoktur. Bilahare yapılan 1927 SANAYİ TAHRİRİ'nde ise bu defa, küçük sanayi de sayıma katılmış ve sanayi faaliyetleri; sanayii istihracı, ziraat sanayii, bina inşaatı sanayi kimya sanayi ve muhtelif ve belirsiz sanayi grupları adı altında toplanmıştır. Bu sayımda da sanayi faaliyetlerinin muhtelif kollar altında gruplanmasında henüz bir açıklık yoktur. Ayrıca bir de istihraç faaliyetleri ve ziraat sanayii de sanayi faaliyetlerine ilave edilmiştir ki böylece "imalat" ile diğer faaliyetler birbirine karıştırılmıştır...

---