Bin yıldan uzun süre Bizans İmparatorluğu'nun merkezi olan İstanbul; 1453 yılından itibaren Osmanlı Devleti'nin başkenti olarak tarihi önemini sürdürmüştür. Kentte Osmanlı dönemi, Müslüman olmayan toplumlar ile Hıristiyanların yaşamına farklı boyutlar getirmiştir. Bu dönemde, Bizans'ın tarihi mirasını ve Osmanlının himayesini benimsemiş olan Rum toplumu; dini işlevinin yanı sıra sosyal ilişkilerini de kiliselerinde yürütmüş, Osmanlı döneminde Rum Ortodoks kiliseleri, bu toplumun kültürünün yaşatıldığı mekânlar olmuştur. Tarihi geçmişi ile liturjisi Bizans uygarlığından kaynaklanan ve mimarisi Osmanlı yönetiminin kuralları çerçevesinde biçimlenen Rum Ortodoks Kiliseleri, bu dönemdeki yeniden yapımlar ya da çeşitli onarımlar sonucu ayakta kalabilmiştir. İstanbul'un kent tarihi içinde geçmişiyle bağ oluşturarak günümüze gelen bu kültür varlıkları, taşıdıkları etki ve izlerle Bizans-Osmanlı sürecine ilişkin çok yönlü kaynak niteliğindedir... İstanbul'daki Rum Ortodoks Kiliseleri ile ilgili araştırmalarım; Sanat Tarihi alanında gerçekleştirdiğim yüksek lisans tezime dayanmaktadır. Değerli hocam Prof. Dr. S. Yıldız Ötüken 'in yönlendirmesi ve katkıları ile 1992 yılında sonuçlanan tezim, daha sonra bu kapsamdaki çalışmalarımın temelini oluşturdu. Konuya ilişkin çalışmalarda çözümü zor sorunlardan biri kitabelerin tespiti ve okunması idi. Kiliselerin tarihi geçmişini yansıtan ve inşa sürecine ilişkin verileri ortaya koyan kitabeler, dönemin Rum Ortodoks toplumu hakkında fikir verecek bilgileri de içeriyordu. Kitabelerin yerinde tespit edilen Yunanca metinleri, Prof. Dr. İoanna Kuçuradi tarafından okundu ve Türkçe'ye çevrildi. Kiliseler hakkındaki araştırmalar, genellikle Rum Ortodoks toplumunun dini, sosyal ve kültürel yapısına ilişkin soruların da aydınlatılmasını gerekli kıldı. Bu konularda sık sık görüşlerine başvurduğum Papaz Meletios Sakkulidis getirdiği açıklamalar ve çözümlemelerle yol gösterici oldu.

---