İstanbul Vakıflar Bölge Müdürlüğü Hayır İşleri Müdürlüğü Arşi­vinde 33 x 23 ebadında yedi defter var: Hayrât-ı Şerife Defteri. Meşrutiyetin son Cumhuriyetin ilk yıllarında kaleme alınan bu yazma rik’a defterler, Meşrutiyet ile Cumhuriyet arasında bir devir-teslim listesi âdeta.
1919-1922 yılları arasında kaleme alınan bu Hâyrat-ı Şerife Defterlerinde, İstanbul’daki cami mescid, mekteb medrese, tekke zâviye, türbe kabristan, çeşme sebil ve meşrutahâneler gibi hay­rat vakıf eserlerinin o tarihlerdeki dökümü yer alıyor.
İstanbul’un vakıf hayrat tarihi, Osmanlı eğitim kurumlan ve ayrıca İstanbul’daki ziyâret yerleri açısından önem taşıyan bu defterleri okumak, fişlemek ve yayına hazırlamak epey za­manımızı aldı.
Oturduğunuz yerde İstanbul’u gezecek ve mahallenizin ta­rihini seyredeceksiniz bu kitabta.
İstanbul’u mahalle mahalle, cadde cadde, sokak sokak önü­nüze serecek olan bu eser, bence tetkike değer.
Bu kitabta, şimdilerde pek çoğu yerinde olmayan o kadar çok hayrat vakıf eserine rastlayacaksınız ki, hayretler içerisinde kalacaksınız. Bir mahalleye girdiğiniz zaman, orada vaktiyle ne­ler var idiyse ve şimdilerde harâb ya da yok olmuş ise, onların pek çoğunu bu kitabda bulacaksınız. Yâ Selâm!..

---