Şehir üzerine yazan bazı yazarlar yaşadıkları ve bir parçası oldukları şehrin herhangi bir sokağında, bir köşesinde kendi bir parçalarına, bir dost hâtıraya rastlayınca, her şeyi unutup onun peşine düşerler, izini sürmeye başlarlar. Öndeki kaçtıkça onlar takibi sürdürürler. Bu uzun kovalamacanın bir yerinde yorulup arkalarına bakınca, gerilerinde gölge değerinde bir iz kaldığını görürler. Onları derleyip bir kapak içinde harmanladıktan sonra bu tahassürlerini okuyucuların huzuruna sunarlar. Son zamanlarda bu tür çalışmalara “Şehrengiz” denmesi âdet olmuştur.
Şehrengizler bir “kent monografisi” değildir. Bu sebeple bâzı bilgilerde ve hatırlayışlarda hatâ da olabilir. Çünkü o bir seyahatnamedir, sübjektif bir seyahatnâmedir. Şehrin ruhunu keşfetmek üzere yola çıkılmıştır.
Bazan masallarda, yerin yedi kat altında sırlı dehlizler, esrarlı koridorlar vardır. Ve o koridora açılan binbir kapı vardır. Her bir kapıyı açmak serbesttir de bir tanesi her türlü meraka kapalıdır. Şehzâde kapıları birer birer açtıkça hayranlığı artar. Kapılardan birinde gergef dokuyan, güzelden de güzel bir kız, iki gözü iki pınar, ağlamaktadır...

---