Fetih başlayıp biten bir hadise değil; sürüp giden, hiç bitmeyen bir toplumsal/kültürel süreçtir. Bir bakıma, İstanbul'un fethi hâlâ devam etmektedir. Ve hiç sona ermeyecektir. Tarih, geçmişte olup bitmiş bir olaylar dizisi değildir. Gelecekte olmasını arzu ettiklerimize göre, geçmişin yeni baştan tanzim edilmesidir. Tarihte geçmişimizi değil, geleceğimizi ararız. Tarihle siyaset iç içedir. Tarih, siyasetin ilmi; siyaset tarihin amelidir. Kişiler gibi, toplumların da "ilimleriyle amil" olmaları gerekir. Dolayısıyla tarihsiz siyaset uçuruma açılan kapı, siyasetsiz tarih ise boşa dönen su çarkıdır. Fetih açılıştır; Hakikate açılış, Adalete açılış. Fetih kurtuluştur; cehaletten kurtuluştur; zorbalıktan kurtuluş. İki büyük fetih, Mekke'nin ve İstanbul'un fethi bize bu kurtuluşun evrensel kuşatıcılıkta olması gerektiğini hatırlatmaktadır. Bütün insanlığı kucaklamayan (bütün insanlığın kurtuluşu olmayan) bir kurtuluş, bizim de kurtuluşumuz değildir. Tarihimiz buna şahit, siyasetimiz bunu müdrik olagelmiştir. İstanbul'un fethinin 550. yıldönümü münasebetiyle ülkemizde çok sayıda anma ve kutlama programları yapıldı. Bilim ve Sanat Vakfı, 6-8 Haziran 2003 tarihleri arasında gerçekleştirdiği "1453'ten 2053'e İstanbul: Şehir ve Medeniyet" sempozyumunda farklı bir yaklaşım ortaya koyup, Fetih ve İstanbul'u medeniyet bağlamında inceledi. Sempozyumda üç anahtar kelime/kavram öne çıktı: Fetih, şehir ve medeniyet. On bir farklı oturumda, otuz iki tebliğ sunuldu. Elinizdeki kitap bu sempozyumda sunulan tebliğlerden oluştu. Tebliğ metinleri yeniden değerlendirildi, kitap formuna uygun hale getirilerek basımı gerçekleştirildi. Tebliğlerin çözüm, redaksiyon, tashih aşamalarında katkı sağlayan genç arkadaşlarımıza şükran borçluyuz.

---