İstanbul şehrinin tarihten günümüze muhtelif zamanlarda plan ve haritaları yapılmıştır. Fetihten sonra örnek bir Türk ve İslâm şehri olarak gelişen İstanbul, son dönemlerde uğradığı birçok tahribata rağmen yine de günümüzde bazı tarihî özelliklerini koruyan modern bir şehir görünümündedir.
Özellikle 2. Dünya Savaşı sonrasında 1950-60 yılları arasında büyük imar faaliyetlerinin yaşandığı İstanbul, tarihî özelliklerini hızla kaybederek değişmiş ve bugünkü şehrin yerleşim mekanları belirlenmiştir. 1960, 70 ve 80’li yıllarda değişmesini devam ettiren şehir, Boğaz köprülerinin yapılmasıyla beraber kıt'alararası transit geçişin kolaylaşmasıyla her iki yakadaki gelişme büyük bir hızla artmış, ancak bu sağlıklı bir şehirleşme olmamıştır. Diğer yandan İstanbul’a dair bilgi eksikliği şehrin sağlıklı gelişmesini yönlendirmeyi engellemiş, günümüzde sık sık dile getirilen çarpık kentleşme, kaçak yapılaşma gibi sorunlarla yeterli mücadele yapılamamıştır.
İstanbul Belediyesince İstanbul şehrinin ilk ayrıntılı rehberi 1934 yılında Osman Nuri Ergin tarafından hazırlanarak yayınlanmıştı. Günümüzde ise İstanbul Btiyükşehir Belediyesince 1996 yılında alınan hava fotoğraflarının ortofotolarına dayalı olarak yapılan hassas planlardan yola çıkılarak, sayısal teknolojiden faydalanılmış ve yeni bir İstanbul Şehir Rehberi hazırlanmıştır. Elinizdeki rehber ilçe, mücavir alan, mahalle, cadde, sokak, bina gibi ulaşılabilen adresler ile çeşitli alanlar, göller, parklar, bahçeler, alışveriş merkezleri, sanayi alanları gibi birçok unsura cevap verecek şekilde yeniden geliştirilerek düzenlenmiştir.
İstanbul’a dair araştırma ve yayınlar yaparak İstanbul bilgi sistemine önemli katkılarda bulunan İstanbul Araştırmaları Merkezi, Harita Müdürlüğü’müzdeki uzmanların da katkılarıyla tarihî İstanbul haritalarını hazırlayarak yüzyılımızın başında İstanbul’u daha önce ortaya koymuştu. Yine bu iki kurumumuz, işbirliği halinde yüzyılımızın sonuna doğru elinizdeki İstanbul Şehir RehberVm hazırladılar. Yürütülen çalışmalar 20. yüzyılın başında ve sonunda İstanbul’u harita ve şehir rehberi olarak ortaya koyan önemli bilgiler sağlamıştır. Yaptıkları titiz çalışmalardan dolayı her iki kurumumuza da teşekkürlerimi sunuyorum.
İstanbullu olmak, İstanbul’u sevmek demektir; İstanbul’un bütün güzelliklerini, tarihî ve ekolojik özelliklerini koruyarak, kültürel değerlerine sahip çıkmak demektir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi hazırlamış olduğu bu eseri İstanbul halkının hizmetine sunmaktan büyük bir onur duymaktadır.
Recep Tayyip Erdoğan
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı

---