Osmanlı hükümdarlarının Harem, Enderun takımları ve geniş bir muhafız kadrosuyla oturdukları binalara "Saray-ı Hümayun" denilirdi. Fatih Sultan Mehmed İstanbul'da ilk sarayını 1454 tarihinde Beyazıt'ta, bugünkü Üniversite binasının bulunduğu sahada yaptırtmış ve 1475 yılında o vakitler bir zeytinlik halinde bulunan Sarayburnu sahasına "Yeni Saray" ismiyle anılan manzumenin, ilk kısımlarını inşa ettirmişti. Müteakip devirlerde ise padişahlar harem mensuplarıyla beraber göç edilebilecek büyüklükte olan Üsküdar Sarayı'nı, Tersane yahut Aynalıkavak Sarayı'nı, İstavroz, Beşiktaş saraylarını, Topkapı, Beylerbeyi, Beşiktaş sahil saraylarını inşa ettirmişlerdi. Haliç ve Boğaziçi kıyılarında, İstanbul'un meşhur tepelerinde ise müteaddit av ve istirahat kasırları bina olunmuştu. "Biniş Kasırları" ismiyle anılan bu binalara padişahlar, denizden-karadan giderler, mevsime göre kâh kayık yarışları tertibi ile kâh tomak oyunları seyir ile saz ve sohbetle vakit geçirirlerdi. Osmanlı hükümdarları arasında IV Mehmed, Yeni Saray'da da fazla oturmayı sevmemiş, Üsküdar ve Tersane Sarayı'nda, yazları Boğaziçi kasırlarında vakit geçirmeyi tercih etmiş, av merakıyla da çoğu zamanını Edirne'de geçirmişti.

---