Haliç kıyılarındaki ilk eğlence odakları, Sultan Süleyman devrindeki ünlü yosmalar, Kâğıthane âlemleri, şehevî raks, köçekler, kadın âşıklar... Kısaca, geçmiş yüzyıllar İstanbul'unun eğlence hayatında panoramik bir gezinti. "Bizim edebiyatımızda, belli bir çağın arka odalarını, harlı kor parçalarını görüntüleyen kitapların hemen hemen yok denecek kadar az olduğu söylenebilir. Bunların içinde, hiç kuşku yok, Refik Ahmet Sevengil'in İstanbul Nasıl Eğleniyordu (1927) adlı kitabı başı çeker. Sevengil'in kitabı neşeli faytondur. Yazar ilk kalabalıklaşmanın ve eğlence odaklarının Haliç kıyılarında kırıtmaya başladığını açıklamakla girişir. İstanbullulara ilk kahveyi içirttikten sonra da Sultan Süleyman çağındaki ünlü yosmaları, sarhoşların baskınlarına uğrayan kadınlar hamamını anlatır. Bu panoramik gezi sırasında ilk tütünün İstanbul'a ne zaman geldiğinden açıldığı gibi, Kâğıthane âlemleri de savsaklanmaz. Bir sürü fırdolayıdan sonra ise kitabın ağırlık noktası meddahlara, ortaoyunculara ve de tiyatroculara kaydırılır ki, bu bölümlerde şeker şerbet edilenler de bize ilerideki günlerin Sevengil'ini beş ciltlik Türk Tiyatrosu yazarını muştular. İstanbul Nasıl Eğleniyordu'yu bugünkü dile Sami Önal kazandırmıştır. Bunu yaparken de aslına bağlı kalmaya büyük bir dikkat göstermiş, anlatımın akıcılığına ise hiçbir biçimde gölge düşürmemiştir." Salah Birsel

---