SEMTLER ADLARINI NEREDEN ALIYOR (Sayfa 94) - Erdem Kabadayı, Tijen Burultay Gemi Beşiği'nden bindiğim otobüs hızla Uzak Köy'e gidiyor. Aynı anda iki Dere Kenarı'ndan kalkan bir balıkçı teknesi Su Kenarı'na doğru ilerliyor olmalı. Ne mi diyorum? İstanbul'un olağan bir gününden bahsediyorum. Semtlerin adlarının orijinallerini kullandım yalnızca! Binlerce yıllık bir tarihe sahip olan İstanbul'un eski ve yeni semtlerinin adlarının nereden geldiğini gündelik hayatta fazla düşündüğümüz yok. Alışılageldiği için kullanıyoruz. Ne anlama geldiğini anlayamadığımız ya da kimin adının verildiğini bilmediğimiz semtlerin isimlerinin kökenlerini farklı başlıklar altında toplamak mümkün. Yunan veya Bizans kökenli eski isimler, tarihi kişiliklerin adları, camii ve medrese çevresine yerleşme geleneği, semte ait tabii veya mimari özellikler, meslek grupları, tarihi olaylar, kaybolmuş yapılar veya şekli değişmiş yerlerin anısı, değişik dönemlerde yapılan göçler, belli bir ideal ya da tarihi bir olayın anısı ve Levantenler. Örneklerine bir göz atalım. Tarihi eski çağlara dayanan İstanbul'da Yunan ve Bizans kökenli isimler varlıklarını hala devam ettirebiliyor. Tarabya'nın ilk adı zehirleyici ya da ilaç anlamına gelen Farmakeus. Ardından bölgeye Therapia, yani şifa denmeye başlanmış. Zamanla dilde yuvarlanarak bugünkü halini alan bir başka örnek de İstinye. Bizans'ta Sostheninon, Rumca Stenid geçmişteki karşılığıydı. Gerek anlamları gerekse söylenişleri hiç değişmeyen üç isimse bir kır çiçeğinin Yunancadaki adını taşıyan Şile, aynı dilde su kenarı olarak karşılığı olan Riva, Yunan dilinde iki dere arası demek olan Ağva. Osmanlı Devleti, Bizans'tan miras kalan isimleri sadece kendi diline uyarlamış, anlamını bozmamış. Ancak son yıllarda tamamen bağımsız isimler de türetilmiş. En iyi örnek Bakırköy. Bizanslıların uzak köy anlamında Makri Hori dedikleri ilçeye, Osmanlılar aynı anlamı taşıyan Makriköy deyivermiş. Ulusal sınırlar içinde yabancı adların değiştirilmesi sırasında Makriköy, Bakırköy oluvermiş...

---