| Yayın Tarihi | : | Ekim, 2000 |
| Dil | : | Türkçe |
| Sayfa Sayısı | : | 162 |
| Ölçü | : | 22,5 x 29,5 cm |
| Yayınevi | : | Doğan Burda Rizzol |
İŞGALDEN CUMHURİYETE İSTANBUL (Sayfa 130) - R. Sertaç Kayserilioğlu
İstanbul halkı 16 Mart 1920 sabahı uyandığında gözlerine inanamamıştı. Şehrin üzerine kapkara bir bulut çökmüş, bir gece içinde koca şehir işgal ordularınca adeta askeri bir kampa çevrilmişti. Zırhlı araçlar sokak başlarını tutmuş, her köşe başına mitralyözler yerleştirilmiş, karakollar, Harbiye, Bahriye ve Dahiliye vekaletleri, kaymakamlıklar, subay mahfelleri işgal ordularınca işgal edilmişti. Zira dünyayı sarsmış, imparatorluklar yıkmış, on milyon civarında insanın ölümüne sebep olmuş, o hiç bitmeyecek sanılan Harbi Umumi, Osmanlı ordularının Filistin, Suriye, Irak cephelerinde yenilmesi ile son bulmuştu.
Simsiyah Senegal askerleri, bakır renginde Avustralya ve Hint askerleri garip bir manzara teşkil ediyor, Cezayir ve Hint İslamları, Mecusiler ayrıca dikkat çekiyordu. İngiliz askerleri, yanlarında Hintli garkalar olduğu halde, istasyonlarda, gümrüklerde ve Galata Rıhtımı'nda kamp kurmuşlar, parklar ve Darülbedayi Tiyatrosu'nun bahçesi Fransız askerleriyle dolmuş, Senegalli askerler Eski Saray'ı kuşatmıştı.
Sokaklarda dört kişilik bir devriye gurubu kol geziyordu; bir İngiliz polisi, bir Fransız jandarması, bir İtalyan karabiniyeri ve arkalarından ayağını sürüyerek zoraki giden bir Osmanlı polisi.
Herkes üzgün, herkes kendi vatanında gurbette, sürgün gibi...
İstanbul'un vefakar, cefakar tramvayları bu dönemde de hizmet veriyorlardı. Ne var ki, ne I. Harb-i Umumi zamanında yaşadığı elektrik kesintilerinden dolayı yolda kalmaları, ne personel eksikliğinden çalışamamaları, ne de yedek parçasız kalıp depolara çekilmeleri, ona işgal İstanbul'una tanıklık etmek kadar acı vermemişti.
İşe giden, okula giden, evine dönen İstanbulluların, birlikte seyahat etmek zorunda oldukları işgalci üniformalı itilaf orduları askerleri, tramvayda, trende, vapurda olsun, daima birinci mevkide otururlar, birinci mevki bileti satın almış Türk vatandaşları ile bilhassa Osmanlı...