KUMSALLARI İLK KEZ BEYAZ RUSLAR KEŞFETTİ (Sayfa 68) - A. Sami Özbudak Bir deniz kenti olarak İstanbul'un miladı: K.Ö. ve K.S. yani kolibasilinden önce ve sonra. Bu sular, yosun kokan nesiller yetiştirdi bir zamanlar. Herkes denizdeydi. Türk filmlerindeki zengin yalılarının terasındaki neşeli gençler kendilerini Boğaz'ın suyuna bırakırdı. Halk plajları bikinili güzel kızlarla ve Ayhan Işık tipli delikanlılarla doluydu. Şanslı nesillerin yaşadığı 'deniz kent' İstanbul artık çok uzaklarda, hatıralarıysa işte burada. Deniz hamamlarıyla başlayan keyif 19. yüzyıla kadar tatlı su sefasına alışkın İstanbul halkının yegâne 'sulu' keyfi Kâğıthane ve Göksu Deresi'nde yaptıkları kayık gezileriymiş. Şehirliler çevrelerini saran denizi ancak bu zamanlarda fark etmişler. Denizin tadını bilen erkekler ise etrafta Müslüman evi bulunmayan yerleri seçerlermiş. Denize girerken iç donu giyerler veya bellerine peştamal bağlarlarmış. Boğaz beyaz donlarla yaklaşık yüzyıl önce tanışmış anlaşılan. 1850'lerde deniz hamamları görülmeye başlıyor. Deniz hamamları ile kadınlar da denize girmeye başlıyor. Özel olanlar yalıların iskelelerinde veya rıhtımında yer alıyor. Denize çakılmış kazıkların üstüne kurulan halka açık hamamlarda sadece erkeklerin oda dışında yüzme hakkı varmış. Halka açık hamamlarda kadın ve erkek hamamları arasında seslerin duyulmayacağı bir mesafe olmasına özen gösterilirmiş. Tabii ki, kadınların mayosu oldukça mutaassıp, kem gözlere karşı korunaklıydı. Kadınlar ayak bileklerine kadar uzanan muhtelif desenlerde basmadan üretilmiş, iki parçalı "denizlik" denen özel elbiselerle denizin tadını çıkarırlardı. Zamanın en trendy deniz hamamlarına gelince... Çardak İskelesi Deniz Hamamı ve Kumkapı Deniz Hamamı dönemin gözde mekânları. Daha sonra hamam olayı bir furyaya dönüşüyor ve 1867 yılında deniz hamamlarının sayısı 62'ye ulaşıyor. Bunların en piyasa ve şöhretli olanları: Yeşilköy, Bakırköy, Samatya, Yenikapı, Kumkapı, Çatladıkapı, Ortaköy, İstinye, Tuzla, Maltepe, Caddebostan, Üsküdar, Salacak, Tarabya ve Büyükdere...

---