Fransızca "Encyclopédie" sözcüğünden ayarlanarak dilimize geçmiş olan "Ansiklopedi "nin anlamı "ilim çevresi" veya "bilgi dairesi" demektir. Dünyada ilk ansiklopedi çalışmalarının tarihi çok eski yıllara kadar uzanmakla beraber, insanlara ait bütün bilgileri, bir metot altında toplamak suretiyle hazırlanmış olan bu yoldaki ilk esere XVIII. yüzyılda rastlanır. 1728 yılında İngiliz bilginlerinden Ephraim Chambers'in iki ciltlik eserinin adı "Cydopaedia"dır. Yurdumuzda, XVII. yüzyılda Kâtip Çelebi'nin "Keşfü'z-zünun an esami'l-kütüb ve'l-fünun"u, 1870'de Ali Suavi'nin "Kamusü'l ulum ve'l-maarif"i, 1881'de Ahmed Rifat Efendi'nin "Lugat-ı Tarihiyye ve Coğrafiyye"si ,1890'da yayınlanan Mehmed Süreyya Bey'in "Sicill-i Osmani"si Şemseddin Sami'nin "Kamusü'l-ilim"i gibi eserler ansiklopedi alanında ilk denemelerdir. Bu denemelerden günümüze kadar ülkemizde çok değişik türde ve boyutta yararları gerçekten küçümsenmeyecek sayıda ansiklopediler yayınlanmıştır. Cumhuriyet döneminde, harf inkılabından sonra, 1932 yılında yayınlanmaya başlanan ve 10 ciltte tamamlanan ilk genel ansiklopedi "Hayat Ansiklopedisi "dir. Fakat bu ansiklopedi de daha sonra onu izleyen ansiklopediler gibi yabancı kökenlidir. Altı kişilik bir yazı heyeti tarafından hazırlanan "Hayat Ansiklopedisi", Amerikan "Coropton's Pictured Encyclopedia" adlı eserin çevirisinden başka bir şey değildir. "İstanbul Kültür ve Sanat Ansiklopedisi" bunlardan ayrı bir özellik taşımaktadır. Başındaki "İstanbul" sözcüğü, belki yalnızca bu kentle ilgili konuların yer aldığı bir eser izlenimini verebilir. Oysa bu eser, İstanbul başlığı altında, çok geniş kapsamlı bir Türkiye ansiklopedisi olup, ağırlığını Tarih ve Sanat konuları oluşturmaktadır. Bu eser, tarihte önemli rol oynayan imparatorların, devlet adamlarının şair, hikâyeci, romancı, ressam, tiyatro, müzik ve sinema sanatçılarının, ünlü sporcuların biyografilerine, tarihi olaylara, Türk ve Bizans sanatına çok değişik bir metotla ve geniş bir şekilde yer vermektedir. Neden "İstanbul" adını seçti k? Çünkü hiçbir ad Dünya tarihinde "İstanbul" kadar büyüleyici, "İstanbul" kadar itibara ve üne sahip değildir...

---