19. yüzyılın görsel kültürü içinde önemli bir yer tutan oryantalizm akımı genellikle odak noktasına Avrupa’yı ve Avrupa’daki sanat üretimini koyan bir bakışla ele alınmıştır.
Mary Roberts İstanbul Karşılaşmaları’nda odak noktasını Avrupa’dan İstanbul’a kaydırarak ve 19. yüzyılda bu kozmopolit başkentte ortaya çıkan sanatsal ilişki ve iletişim ağlarını inceleyerek oryantalizm meselesine yeni bir ışık tutuyor.
Yazar, Fellini’nin meşhur Fatih Portresi’nden Young Albümü’ne, saray ressamı Stanislavv Chlebovvski ile sultan Abdülaziz, Gerome ile Osman Hamdi arasındaki görsel diyaloglara kadar uzanan geniş bir yelpazede esas olarak 19. yüzyıl Osmanlı resim sanatı ve oryantalizm arasındaki temas ve etkileşim sürecini mercek altına alıyor. Oryantalist ressamların Osmanlı başkentine yerleştiklerinde geçirdikleri etkilenme süreci doğrudan sultanlar ile olan sanatsal ve ticari ilişkileri üzerinden ele alınırken, aynı zamanda Osman Hamdi, Şeker Ahmed paşa gibi Paris’te akademik eğitim görmüş Osmanlı sanatçılarıyla karşılaşmaları da bu sürece dahil ediliyor.
Sonuçta ortaya, oryantalistler “Şark’a sadece “Avrupa’dan” baktılar, “batı taklîtçisi” yerel sanatçılar da Paris’te öğrendiklerini tatbik etmekten başka bir katkıda bulunmadılar diye özetlenebilecek klasik tanımdan çok farklı bir manzara çıkıyor, etkileşimin karşılıklı olduğu bir “peyzaj” şekilleniyor. Geniş bir uluslararası arşiv taramasına dayanan bu eserde, sultan Abdülaziz’in Chlebovvski’nin çizimleri üzerinde kırmızı mürekkeple yaptığı düzeltilerden bu taslakların yağlıboya son hallerine, Young Albümü'nün üretiminde yaşanan ilginç süreçten Osman Hamdi, şeker Ahmed paşa ve Fausto Zonaro’nun tablolarının, özellikle de otoportrelerinin derinlikli çözümlemelerine kadar yeni ve ilginç bilgilerin yanı sıra, 124 tablo, çizim, fotoğraf ve gravürden oluşan zengin bir görsel derleme de yer alıyor...

---