Büyük kurtarıcı Atatürk, hayatının belirli kısımlarını gerek öğrenim ve gerekse görev bakımından İstanbul' da geçirmiştir. Manastır Askeri İdadi' sini bitirdikten sonra İstanbul'a gelerek, 13 Mart 1899 günü Harbokulun'da öğrenime başladı. 10 Şubat 1902 de üç yıllık öğrenimini, 459 kişi arasında sekizincilikle tamamlayıp, "Erkan-ı Harb" (Harb Akademisi) okuluna geçti. 3 yıl olan kurmaylık öğrenimini de 11 Ocak 1905'te tamamlayarak, 37 kurmaydan okulu başarabilen 13 kişi arasında beşinci oldu. 24 yaşında Yüzbaşı olmuştu. Öğrenimini bitirdikten sonra, bir süre İstanbul'da kaldı ve Şam'daki 5. Ordu emrine atandı. 13 Nisan 1909 da (31 Mart) ayaklanması dolayısıyla İstanbul'a gelen orduya "Hareket Ordusu" adını veren ve ilk kurmay başkanlığını yapan odur. Bu ordu komutanlığının İstanbul halkına yayınladığı bildiri de onun kaleminden çıkmıştır. 13 Eylül 1911'de İstanbul' da Genel Kurmay Başkanlığında bir göreve atandı ise de, kısa bir süre kaldıktan sonra, Trablusgarb' a gönderildi. 24 Ekim 1912'de Romanya üzerinden İstanbul'a geldi. 25 Kasım 1912'de Sofya Ataşemiliterliğine atandı. 1915 yılı başlarında Sofya'dan İstanbul'a geldi. 2 Şubat 1915'te, Tekirdağ'ında kurulacak olan 19. Tümen Komutanlığına atandı. Birlikleriyle katıldığı Çanakkale savaşında Alman Komutanı General Liman von Sanders'in, kendi tekliflerini benimsemeyişi yüzünden istifa ettiyse de, istifası " hava değişimi" şekline sokularak izinli sayıldı ve böylece 10 Aralık 1915'te İstanbul'a döndü. Bir süre kaldıktan sonra Sofya' ya gitti. Oradan önce 16. Kolordu komutanlığına atandı. Sonra birlikleriyle Diyarbakır'a gitmesi kararlaştırıldığından, İstanbul'da bir ay kadar yol hazırlığı yaptı. Bu gelişinde kendisiyle Ruşen Eşref Ünaydın'ın önemli bir röportaj yaptığını görüyoruz. Suriye cephesinde Alman Komutan Falkenhayn ile çıkan görüş ayrılığı dolayısıyla yine izinli olarak 1917 yılı sonlarına doğru İstanbul'a geldi. Veliaht Vahdettin'le birlikte 15 Aralık 1917'de Almanya'ya gitti. 5 Ocak 1918 günü İstanbul'a döndü, hastaydı. Bir iki ay kadar sonra, tedavi amacıyla Viyana ve Karlsbad' a gitti.

---