İstanbul Gecekondu araştırması, Erzurum, Ankara, İzmit ve Adapazarı yöreleri ön çalışmalarımızın bir sonucudur. Ülkemizin mega kenti İstanbul gecekondu olgusu, böylesine bir hazırlık deneyimi olmadan konunun ele alınması ileri sürdüğümüz temel varsayımı etkileyebilirdi. Atatürk Üniversitesinde hizmet gördüğümüz dönemin (1959-1985) bize sağladığı olanaklar içinde, ilkin 1973 yılında Erzurum ilimiz gecekondu olgusu araştırma kapsamına alınmıştı. Üçüncü ordu ve üniversite kenti olma özelliğine sahip Erzurum, Doğu Anadolu'nun en yakın bölgesel iç göç kentidir. O dönemde, Erzurum gecekondu konutlarının yüzdesi bakımından Türkiye genelinde dördüncü sırayı işgal ediyordu. Ancak, bu tarihe kadar gecekondu olgusu henüz araştırma birimi olarak ele alınmamıştı. Yine 1970'li yıllarda kayıtlara göre nüfusun %55' i gecekondularda yaşıyordu. Erzurum il merkezinde 27 bin konutun 13 bini gecekondulara aitti. O dönem tahminlerine göre, gecekondu nüfusu 90 bin civarında iken, kentin kalan oranı 80 bin kadardı. Yine o dönem verilerine göre, Erzurum gecekondularının %90'ı ilçe ve kasabalardan, % 10'u da komşu illerden göç edenlerden oluşuyordu. 1970'lerden önceki dönemlerde, "sağlık-hastalık sistemi" adı altında bir diğer araştırmamız da ele alınmıştı. Hastanın doktora, doktorun hastaya bakış açısı yanında, hastalık olgusu hususunda Doğu insanının değer yargıları, davranış biçimleri, kültürel değerleri ve inançları ayrıntılı bir biçimde inceleme konusu yapılmıştı. Erzurum'a en yakın Ilıca kasabası örneklem alanı seçilirken, konunun açıklanması için toplumsal tabakalaşma süreci de göz önüne alınarak üst orta ve alt sınıfların bakış açıları da dikkate alınmıştı. Bu nedenle, 37 köy ve gecekondu yöreleri de taramaya tabi tutulmuştu. 1995 yılından itibaren Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü'nde görevimizi yürütürken, bu kez İzmit ve Adapazarı yöresi gecekonduları üzerinde yürüttüğümüz örnek olay araştırmaları ile varsayımımız daha kapsamlı bir biçime getirildi. Böylece, Anadolu'nun İstanbul'a açılan bir bölgesinde öne sürülen varsayım doğrultusunda yeni ipuçları elde edildi...

---