Bu kitap ne bir arkeoloji, ne de, mimari örnekleri içermesine rağmen, bir mimarlık tarihi kitabıdır; Bizantion, Konstantinopolis, İstanbul diye bilinen bir dünya kentinin tarihini, geçmişin değişik dönemleri içinde sunma çabasıdır. Kitap, tarihsel koşulların, yapım etkinliklerinin, binyıllık sürekliliklerin ya da ani çöküşlerin ana hatlarını çizmekte, bu eşsiz dünya kentini, içinde yaşayan kentlilerin, ziyaret edenlerin betimlemeleriyle ve bütün dünyanın hayal ettiği kentsel bir varlık olarak sunmaktadır. Metinde, kentin topografyası, tarihi ve anıtları üzerine yapılan yeni araştırmalara yer verilmekle birlikte, asıl amacım, İstanbul'un tarihsel imgesini fiziksel, toplumsal ve kültürel çerçeve içinde tanımlamaya çalışmak oldu. Kentin topografyasıyla ilgili yeni ilkeler ortaya koymaya değil, son derece güzel ve büyüleyici bir doğal çevrede kurulmuş olan bu dünyanın en uzun ömürlü kentlerinden birinde yaşanan eşsiz deneyimin koşullarını anlatmaya çalıştım. Ünlü Bizans araştırmacısı R. Janin, kentin, yaşam ritmi ya da imparatorlarının kaprisleriyle oluşmuş çeşitli "çehre"lerinden söz eder. Binyıl boyunca, insan, yer ve sanat ürünleri arasında yaratılan karmaşık ilişkilerin çoğu artık söz konusu olmadığından, bunları görselleştirmek de çok zordur. Kentsel tarihi yazarken, her ne kadar nesnel bir bakış açısını korumaya çalışmış olsam da, en az değişiklik gösteren tarihsel öğeleri, günümüze ulaşan anıtları, sit'in temel biçimi ile eklemlenmeleri ve bunlardan yararlanan kaynakları, salt gerçekler bağlamında olmasa da ilk izlenimler, tepkiler ve duygular bağlamında kaynak olarak kullandığım için, yazınsal bir örnek yarattığımı biliyorum. Dolayısıyla bu görkemli, dramatik ve çoğu kez acımasız kenti, kendimi olabildiğince spekülasyonlardan ve kriminal kurgu yöntemlerinden uzakta tutarak betimlemeye çaba gösterdim. Kentsel anlatıda, fizikselle toplumsal arasındaki denge, kentsel tarihçilerin "kara kedi"sidir. Tarihe eğilimi olanlar, fiziksel çevreden çok, toplumsal çevreyi anlatırlar. Mimari ve estetik duyarlılıkları olanlar da yapıları ve mekânı vurgulama eğilimindedirler; yorumları zayıf olabilir, ama kentsel yaşamı daha canlı dile getirirler...

---