BELEDİYENİN tarihine, kuruluş ve teşkilatına dair kısa ve toplu bir fikir vermek lüzumludur. Bu tarih, belde tarihi kadar eskidir. Mahiyeti farklı olmakla beraber belde ile başlamıştır. Osmanlı İmparatorluğunda belde işleri İslami bir mahiyet taşırdı. İslam teşkilatında Belediye işlerine de kadılar tarafından bakılmakta idi. Mevzuu dağıtmamak için şehrimizi ele alarak diyeceğiz ki "İstanbul"un valisi, hâkimi, belediye reisi İstanbul Kadısı idi. Ayrıca Galata, Üsküdar, Eyüp kadıları da vardı. Bunlar bulundukları semtin daire müdürleri hükmünde idiler. İstanbul Kadısı hepsine tefevvuk ederdi. Kadıların emrinde İhtisap Emini ve Ağaları da bulunuyordu. Kadıların nüfuzu kat'i, hükümleri seri ve cezaları ağırdı. Şehirde 40 şubeye ayrılmış 4 kaza mevcuttu. İstanbul'un Kadısı veya Efendisi doğrudan doğruya Makam-ı Sadaretten emir alırdı. İstanbul'un fethinden Tanzimat'a gelinceye kadar teşkilat nisbi değişikliklerle bu şekilde devam etmiştir. 1241-1826 de II. Mahmud devrinde Yeniçeriliğin ilgasından sonra İhtisap Ağalığının kaldırılmasını müteakip İhtisap Nezareti ihdas olunmuştur. Bu suretle İstanbul'un Belediye işleri, zabıtası, eski ve yeni resimlerin tahsili, kadıların vazifeleri bu nezarete tevdi edilmiştir. Fakat bu devir pek kısa sürmüştür. Vazifeler yeni kurulan Zaptiye Müşürlüğüne intikal etmiştir. İlk defa Şehremaneti adiyle bir teşkilat ve bir Şehir Meclisi 1271 - 1857 yılında ihdas olunmuştur. Belediye teşkilatının tekâmülüne hizmet edenlerden biri de Mustafa Reşit Paşa olmuştur. Hayatın daimi akışında, ihtiyaçlar mütemadiyen şekil değiştirmekte ve genişlemektedir. Türkiye bugün parlamenter demokrasinin tarihi çerçevesi içinde hızlı hamlelerle ilerlemekte, hummalı bir faaliyetin atmosferi içinde yaşamaktadır. İstanbul milletvekilleri, İl Genel Meclisi de parlamenter usul ve çalışmalarla, anketlerle şehrin ihtiyaçlarını, noksanlarını karşılamaktadırlar.

---