İstanbul’un 100 yıllık “kayıp” kitabı

Bu kitap, 1891-1918 yılları arasında İstanbul’da bulunan Alman gazeteci Friedrich Schrader’in 1917’de Almanya’da yayınlanan Konstantinopel (İstanbul) adlı kitabıdır. 100 yıl sonra ilk kez Türkçe olarak yayınlanmaktadır.

Schrader, İstanbul’da bulunduğu yıllarda Almanya’nın finansal desteğiyle Almanca-Fransızca olarak yayınlanan Osmanisches Lloyd gazetesinde yönetici ve yazar olarak çalışmıştır. İstanbul kitabını, bu gazetede yayınlanan semt röportajları ve İstanbul denemelerini bir araya toplayarak oluşturmuştur.

Schrader gerçek bir İstanbul âşığıdır. Doğu dilleri uzmanı olan, dönemin Osmanlıca ve Arapçasım çeviri yapabilecek kadar iyi bilen gazeteci-yazar, ayrıca Bizans ve Bizans öncesi pagan çağı İstanbulu’na da tutkuyla bağlıdır. “Eşsiz kent” İstanbul’u çok katmanlı olarak sevmiştir. Osmanlı dahil her dönemin kültürel, estetik ve mimarı katkılarını tarafsız bir gözle değerlendirmesini bilmiştir.

Schrader’in İstanbul kitabı, adeta eski bir konakta, tavan arasında nasılsa köşedeki gizli bölmede kalmış, eski sandıktan çıkan 100 yıllık bir kitap gibidir. Özgün, şiir dolu, romantik bir dille yazılmıştır. Schrader sadece İstanbul’u, semtlerini ve atmosferini anlatmakla kalmaz, birkaç paragrafta çizdiği insan portreleriyle başlı başına birer roman karakteri olabilecek dönem insanlarını da gözlerimiz önüne serer.