İslamiyet'in VII. yüzyıl başlarında Arap yarımadasında doğuşuyla başlayıp, 1453 yılında İstanbul'un Osmanlılar tarafından fethi ve Bizans İmparatorluğu'nun yıkılmasına kadar, Müslümanlarla Bizanslılar arasında devlet veya toplum düzeyinde gerçekleşen çok yönlü münasebetler, İslam-Bizans ilişkileri adıyla formüle edilebilir. Yaklaşık dokuz asır gibi uzun bir dönemi kapsayan bu ilişkilere dair çalışmalara, İslam öncesi Arap Bizans münasebetlerinin de dahil edilmesi gerekir. Böylece karşılıklı ilişkilerin İslamiyet'ten önce ve sonraki seyri ile kazandığı değişim ve gelişim daha açık bir şekilde görülmüş olur. Bizans tarihi, gerek tarihte gerçekleşen çok yönlü ilişkiler, gerekse dini ve coğrafi sebeplerden dolayı İslam ve Türk tarihiyle çok yakından ilgilidir. Bununla birlikte Batı dünyasında Bizans tarih, kültür ve medeniyetiyle ilgili Bizantoloji adıyla müstakil bir bilimsel çalışma alanı oluşmasına, özel araştırma merkezleri ve çeşitli üniversitelere bağlı bölümler açılarak çok sayıda yayın yapılmış ve halen yapılmakta olmasına rağmen Türkiye'de ve İslam dünyasında bu alandaki çalışmaların son derece az olması dikkat çekicidir. Özellikle Türkiye'de, genel olarak Bizans tarihi ve bu arada dokuz asrı içine alacak şekilde İslam-Bizans ilişkileri çalışmaları, bu konuda özveride bulunacak araştırmacıları ve maddi destek sağlayacak kurumları beklemektedir. İslam-Bizans ilişkilerine sahne olan uzun dönem içerisinde Bizans, hemen aynı özellikleriyle varlığını koruduğu halde, ona komşu ve muhatap olan İslam toplumu, Hz. Peygamber ve Hulefa-yi Raşidin döneminden sonra Emeviler, Abbasiler, Endülüs Emevileri, Fatımiler, Selçuklular, Eyyubiler, Memlükler ve son olarak Osmanlılar ile bu arada kurulan diğer devlet ve hanedanlar tarafından temsil edilmiştir.

---